Click here to load reader

Kalp Yetersizliğinde Kalp Hızı Değ~şkenliği Parametreleri

  • View
    0

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Kalp Yetersizliğinde Kalp Hızı Değ~şkenliği Parametreleri

Kalp Yetersizliinde Kalp Hz De~kenlii Parametreleri ile QT Sürelerinin Ilikisi
Dr. Fatih TEKNER, Doç. Dr. Kani GEMC, Dr. Davran ÇÇEK, Dr. Erkan EKCBAI, Dr. Murat FAZLIOGLU, Prof. Dr. Jale CORDAN
Uluda Üniversitesi T1p Fakiiltesi, Kardiyoloji Anabilim Dali, Bursa
Özet
Kalp yetersizlii olan hastalarda kalp hz deikenliinin ( KHD) genellikle azald saptamr ve ot onomik elis­ fonksiyonun göstergesi olarak yorum/ann·. QT interval süresi ve QT dispersiyonunun (QTd) otonam sinir siste­ minden etkilendii bilinmektedir. Bu çalmada, kalp yetersizlii olan olgularn, KHD deerleri ile QT intervali ve QTd karlatrarak aralarndaki iliki deerlendirildi. Kalp yetersizlii olan 39 olgu çalmaya alnarak 24- saatlik Halter monitorizasyonu yapld. Hastalarn KHD parametreleri ve QT dinamisitesi ayn Ho/ter kaytla­ rnda deer/endirildi.QT dispersiyonu ise 12-derivasyon/u e/ektrokardiyogramlarda manuel olarak hesapland. Çalmada, düükfrekansn (LF) ve yüksekfrekansn (HF) normalize edilmi (nu) deerleri kullanld. Düzeltil­ mi QT (QTc); KHD'nin HF(nu) komponenti ile pozitif korelasyon gösterirken (r=0.36, p=0.02), LF/HF oran ve SDNN ile negatif korelasyon gösterdi (r=-0.43, p=0.005, r=-0.33, p=0.03). LF(nu) komponenti ile QTc ara­ snda anlaml korelasyon saptanmad (r=0.10, p=0.51 ). Uzam QTc intervali olan lastalam (QTc "?:.440 nsn); HF(nu) deerlerinde anlaml artma (16±10'a 9±5, p=0.01 ), LFIHF oranlarnda anlaml azalma saptand (1 .7±0.6'ya 3.1 ±1 .6, p=0.008). Uzam veya normal QTc interva/i olan hastalarn LF(nu) deerlerinde anian/ fark görülmedi. Azalm SDNN grubunda (SDNN <100 msn); QTc intervalinde anlaml uzama (442±49 msn'ye 402 ±32 nsn, p=0.001), düzeltilmi QT dispersiyonunda (QTcd) anlaml artma saptand (47±15'e 29±18, p=0.002). KHD parametrelerinden sadece SDNN, QTcd ile anlaml korelasyon gösterdi.
Sonuç olarak; kalp yetersizlii olgularnda saptadmz KHD parametreleri ile QT intervali arasndaki kore­ lasyon, otonomik modülasyanun QT intervalini etkilediini ve bu etkilerin elektrokardiyografik olarak gösterile­ bileceini desteklemektedir. (Türk Kardiyol Dern Ar 2004; 32: 232-238)
Anahtar kelimeler: Kalp hz deikenfi i, kalp yetersizlii, QT dispersiyonu, QT intervali
Summary
Correlation Between Heart Rate Variability Indices and QT Durations in Heart Failure
Reduced heart rate variability (HRV) is consistently observed and is accepted to be due to autonomic dysfuncti­ on in patients w ith hea·t failure. The durati01 of QT interval and QT dispersion (QTd) is als o known to be influ­ enced by autonomic nervous system. The ai m of this study is to evaluate the correlation between QT interva/ and QTd with HRV indices. Thirty-nine patients witl heartfailure were em·o/led in the study in order to noni­ tor 24-hour Ho/ter recordings. The HRV indices and QT interval dynamicity were analyzed in the same recor­ dings. QTd measurements were evaluated manually in the 12-lead electrocardiograms. The law-frequency (LF) and highfrequency (HF) power were expresseel in normalized units(nu). Co-rected QT (QTc) intervals werefo­ und to be correlated with HF(nu) (r=0.36, p=0.02), however was negatively correlated with LFIHF ratio (r =- 0.43, p=0.005) and SDNN (r=-0.37, p=0.01 ). There was no corre/ation between LF(nu) and QTc intervals. In patients with prolonged QTc interval (QTc "?:.440 msn); HF(nu) was significantly higher ( 16±10 to 9±5, p=0.01) and LFIHF ratio was significantly tower (1 .7±0.6 to 3.1 ±1.6, p= 0.008) compared with patients w ithout pro-
Yazma adresi: Doç. Dr. Kani Genici, stanbul Memorial Hastanesi, Kardiyoloji Bölümü, stanbul e-posta: [email protected]
Alnd tarih: 17 ubat, revizyon kabulü: 13 Nisan 2003
232
F. Tekiner ve ark.: Kalp Yetersizliinde Kalp Htzt Deikenfii Parametreleri ile QT Sürelerinin ilikisi
longed QTc interval. There was no significant difference in the LF(nu) values between patients with prolonged and normal QTc interval. In the reduced SDNN group (SDNN <100 msn); QTc interva/ was significantly fonger (442±49 msn to 402±32 msn, p=O.OOJ) and corrected QT dispersion (QTcd) was significamly increased (47±15 to 29±18, p=0.002). Among HRV indices, only SDNN showed significant COITelation with QTcd.
In conclusion; we observed a significant correlation between QT interva/ and HRV indices that may support au­ tonomic modu/ation affecting the QT interval. These influences can be detected on electrocardiograms in pati­ ents with heart failure. (Türk Kardiyol Dem Ar 2004; 32: 232-238)
Key words: Heartfailure, heart rate variability, QT dispersion, QT interval
Kalp yetersizl ii major salk problemlerinden­ dir. Semptomatik kalp yetersizl ikli hasta larn
yllk mortalite oran %10'dur (!,2). Otonam sinir
s iste mi , aritmi k ani ölürolerin geliiminde
önemli rol oynamaktadr. Sempatik hiperaktivi­ te hayat tehdit eden ventriküler aritn ilere yol açabilirken, vagal aktivitenin ventriküler fibri­ lasyona kar koruyucu etkisi mevcuttur {3-S). Bu
nedenle, nörohormonal sempatik aktivasyonun olduu kalp yetersizliindek i otonomik tonusun deerlendiri lmesinde kalp hz deikenl i i
(KHD) giri imse l olmayan bir metod olarak
kullanlmas gündeme gelmitir. QT intervali ve QT dispersiyonu ise, ventriküler repolarizasyon
karars z ln gösteren metod olarak kullanl­ makta ve otonam sinir sistemi dengelerinden de etki lenebilmektedir.
Biz bu çalmam zda, kalp yetersizli i olan has­ talarda, KHD deerleri ile QT parametrelerini kar latrarak, otonom sinir sistemin in QT in­ tervali ve QT dispersiyonu üzerindeki etkilerini aratrnay amaçladk.
MA TERYEL ve METOD
Olgu larmz Uluda Üniversitesi Tp Fakültesi Kar­ d iyoloj i po l i klin iinde takip edilen, sol ventrikül (LV) ejeksiyon fraks iyonu (EF) ::; %40 olup, New York Kalp Cemiyeti (NYHA) snflamasna göre fonksiyonel kapasiteleri evre I-III olan hastalardan seçildi. Atriyal fibrilasyonu, atrioventriküler ileti de­ fekti, ka lc kalp pili, evre IV kalp yeters izlii , kalp kapak patoloj isine bal kalp yetersizlii , son 6 ay içinde nyokard infarktüsü geçirenler, beta bloker ya da QT intervaline etkili olabilecek antiaritmik alanlar ve otonomik aktiviteyi etkileyebilecek bir hastal
233
olanlar (diyabetes mellitus, kronik renal yetersizlik) çalma d brakldlar.
Çalmaya alnan hastalardan stirahat halinde stan­ dart 12-derivasyonlu EKG'Ieri al nd (25 mm/sn, 1 O mm/m V). QT intervali Q dalgasnn ba ndan T dal­ gasnn sonuna (T-P hattna ulat nokta) kadar olan mesafe olarak ölçüldü. U dalgasnn varlnda
T dalgasnn sonu, T dalgas ile U dalgas arasndaki
erinin en derin noktas olarak al nd. T dalgas n n
sonu belirlenemeyen derivasyonlarda ö lçüm yapl ­
mad. Kalp h zna göre düzeltilmi QT (QTc) Bazett formülü ile hesapland (6). QT interval ölçümlerinin en az 7 derivasyanda yap lmas ve bunlarn en az 3'nün de prekordial derivasyonlar olmas koul o la­ rak alnd. QTc interval dispersiyonu (QTcd) ölçülen maksimum ve minumum QTc intervalleri arasndak i
fark olarak tanmland.
Standart 12-derivasyonlu EKG'Ier a l ndktan sonra hastalara Holter EKG kay t cihaziar ayn gün içinde tak ld . Holter EKG kay t lar, Syneflash Holter Re­ corder (Eia medical, Montrouge, France) c ihaz ile yapld. Ventrikül repolarizasyonunun dinamisitesini deerlendirmek amacy l a QT intervalinin 24 saatlik ö lçümü ayn Holter sistemin in QT analiz yazlm ku ll anlarak yap ld (SynetecTM version 1.1 0, Ela medical, Montrouge, France). Bu sistemle 24 saatlik kay tl ardan 30 sn'lik 2880 örnek elde edilmekte ve otomatik olarak ortalama QT intervalleri T dalgas­
nn sonundan ölçülmektedir. Her peryoddaki ortala­ ma QT kalp hzna göre Bazett formülü ile düzeltil­ mektedir (QTc). Bu yazlmda 24 saat iç indeki her 30 saniyelik periyona QT/RR ilikisi n in lineer reg­ resyon analizi yaplmakta ve lineer regresyonun ei­
mi, korelasyon katsays çkarlmaktad r. Eer QT arasndaki korelasyon katsays >0.5 ise ileri analize al nmaktadu. Çalmada 24 saatlik ortalama QTc de­ erleri kullanld.
KHD parametrelerinin analizi, 24 saatlik Holter EKG kaytl arndan ayn yazlm (Synetec™ version
Türk Kardiyol Dem Ar 2004; 32:232-238
1.10, Ela medical, Montrouge, France) kullanlarak yapld. KHD'nin zaman ö lçümleri (time domain) analizinde; RR sürelerinin standart deviasyonuna (SDNN, msn) bakld. KHD'nin Fast Fourier dönüü­
mü ile e lde edilen güç spektrumunun (power spect­ rum) 0.04-0. 15 H z aras düük frekans (LF), 0.16- 0.40 aras yüksek frekans (HF) band olarak hesap­ land. LF ve HF deerlerinin normalize edilmi (nu) deerleri kullan ld (7,8) .
Tüm say sal deerler ortalama ± standart sapma ola­ rak verildi. Say sal deerler arasndak i istatistiksel karlatrma tek yönlü Student + test ile yapld. ki saysal deiken arasndaki ili ki Pearson korelasyon katsay s ile deerlendirildi . P deeri 0.05 altnda ise istatistiksel olarak anlaml kabul edildi. statistiksel analiz SPSS 10.0 paket program kullanlarak yapl­
d.
BULGULAR
Çalmaya 39 hasta (32 erkek, 7 kadn) alnd. Hastalarn ortalama ya 59± 1 O idi. 7 hasta NYHA fonksiyonel snf evre I, 21 hasta evre II ve 1 1 hasta evre III olarak snfl andr ld.
NYHA'na göre ortalama fonksiyonel kapasitele­ ri 2.19±0.85, LV ortalama ejeksiyon fraksiyon­ la r %34±10 olarak belirlendi (Tablo 1). KHD'nin HF(nu) komponenti QTc ile pozitif
korelasyon gösterirken (r=0.36, p=0 .02), LF/HF oran ile negatif korelasyon gösterdi (r=-0.43,
p=0.005 ). LF(nu) komponenti ile anlaml kore­ lasyon saptanmad (r=O.l O, p=0.51 ). KHD'nin zaman ölçüm parametrelerinden olan SDNN, QTc ile negatif korelasyon gösterdi (r=-0.33, p=0 .03). QTcd ile KHD'nin frekans analizleri arasnda anlam l kore lasyon saptanmazken, SDNN ile QTcd arasnda negatif korelasyon (r= -0.37, p=O.Ol ) saptand (Tablo 2, ekil 1).
QTc intervali ~440 msn olan hastalarn KHD parametreleri, QTc intervali <440 msn olan has­ talarn KHD parametreleriyle karlatrldn­ da; HF(nu) deerlerinde anlaml artma (16±1 O'a
9±5, p=O.Ol ), LF/HF orannda anlaml azalma saptand ( 1.7±0.6'ya 3. I± 1.6, p=0.008). LF(nu) deerlerinde anlam l fark görülmedi. SDNN azalma eiliminde olmakla beraber fark istatik-
234
sel olarak anlaml deildi (67±28 msn'ye 89±37 msn, p=0.06) (Tablo 3). SDNN<lOO msn olan hastalarn QTc intervali SDNN~ J 00 msn olan grupla kar latrldnda, QTc intervalinde an­
l aml uzama (442±49 msn'ye 402 ±32 msn, p=O.OOl), QTcd'de anlaml artma saptand
(47±15'e 29±18, p=0.002) (Tablo 4, eki l 2).
TARTIMA
KHD metoduyla, efferent kardiyak sempatik - parasempatik modülasyon sinüs nodu seviyesin­ de ölçülebilmektedir. Efferent nöral stimulasyo­ nunun miyokardiyal seviye etkileri ise efektif refrakter periyottaki deimelerle ölçü lebi lecei
deneysel çal malarda gösterilmitir (9). Ventri­ küler repolarizasyon süresini gösteren QT inter­ vali baz snrlamalara ramen efektif re frakter periyodu da temsil etmektedir (lO). QT intervali otonomik modülasyondan ekilendii gibi (1 . 2,
birbirini takip eden kalp siklusl arndan da etki-
Tablo 1. Çalmaya almali olgularm klinik, Ho/ter ve elektrokardiyografik deerleri
Hasta says (n) 39
Ya (yl ) 59±10
EF(%) 34±10
Ortalama R-R (nsn) 874±144
SDNN (ns) 79.7±36.2
LF/HF 2.7±1.5
QTc 425.9±50.3
EF: ejeksiyon f raksiyonll, LF(m): normali:e diiiik frekans. HF(1111 ): normalize yiiksekfrekans. SDNN: R-R siirclerinin stan­ dart deviasyonu, QTc: diizeltilmi QT intervali. QTcd: dii:eltilmi QT dispersiyon u
F. Tekiner ve ark.: Kalp Yetersizliinde Kalp Hz Deikenfii Parametreleri ile QT Siirelerinin ilikisi
Tablo 2. Kalp lz deikenfii parametreleri ile QT öl­ çümleri arasndaki iliki
QTc (msm) QTc dispersiyonu
r p r p
AD: israti.çtikse/ olarak anlaml deil, LF(m): normalize diiiik frekans, HF(11u): 11ormalize yiiksek[reka11s, SDNN: R-R süreleri­ llili sta11dart deviasyo1111, QTc: düzeltilmi QT i11terva/i, QTcd: düzeltilmi QT dispersiyo1111
lenmektedir ( l3)_ Bu nedenle çalmamzda, Hal­
ter kaytlarndaki KHD parametreleri ile QT in­ tervalini ayn stabil kalp hzlarnda kar latra­
bilmek amacy l a yukarda anlatlan metotla, QT
dnami sitesine bakld. Böylelikle otonomik
'2 (/J
o
LF(nu)
~r---------------------------~
soo
400
LF/HF
de miyokardial seviyede deerlendirildi.
QTc ve frekans analizleri: Çalma grubunu oluturan kalp yeters i zlii hastalarnda; QTc, HF ile pozitif korelasyon, LF/HF oranyla nega­ tif korelasyon gösterirken, QTc ile LF arasnda korelasyon izlenmedi. Aslnda sempatik hi pe­ raktivasyonda rölatif olarak LF bandnda ass i­ lasyon art beklenmektedir. Normal vakalarl a karlatrldnda hafif kalp yeters i zli i olan­
larda LF'de belirgin yükselme, HF'de .ise azalma mevcuttur ( l4)_ Ancak daha ileri kalp yetersizli­
inde; artm kalp hz ve yüksek kan katekala­
min düzeylerinin ia ret etti i nörohormona l sempatik aktivasyonuna ramen LF bandnda paradoks olarak azalma ya da kaybolma olmak­ tadr. Sempatik hiperaktivasyona ramen azal­
m ya da bozulmu LF yant; ( i) pers istan
~r----------------------------.
~ ··~~a:.,.----- 0 ~o oc
300~----~----~----~----~--~ o 10 20 30 40 50
HF( nu)
300~~--~--~--~--~------~~ 20 40 60 80 100 120 140 160 180
SDNN (m; n)
ekil 1. Kalp yetersizlikli hastal arda kalp hz deikenlii (KHD) parametreleriyle düzelt i lmi QT (QTc) i l ik is i
235
Tiirk Kardiyol Dem Ar 2004:32: 232-238
Tablo 3. Olgularn QT sürelerine göre kalp hz dei­ kenlii deerleri
QTc <440 msn QTc <::440 msn p
LF(nu) 26±15 26±12 AD
HF(nu) 9±5 16±10 0.01
LF/HF 3.1±1.6 1.7±0.6 0.008
SDNN (msn) 89±37 67±28 AD
AD: l sr01isriksel olarak onlamit deil, LF(nu): nonnalize diiiik frekans, HF(nu): normalize yiiksekfrekans, SDNN: R-R süreleri­ nin srandarr deviasyom, QT:: düzeltilmi QT ililervali
Tablo 4. SDNN ile QTc ve QTcd deerlerinin karlat­ rlmas
SDNN SDNN p <::100 msn <100 msn
QTc (msn) 402±32 442±49 0.00 1
QTcd (ms) 29±18 47±15 0.002
SDNN: R-R sürelerinin srandart deviasyom, QTc: dii:eltilmi QT inrervali. QTcd: dii:eltilmi QT dispersiyom
sempatik aktvasyon ile sinüs nodunun nöral in­ putlara duyarszlamasna, (ii) ileri kalp yeter­ sizliindeki irregüler solunum paterninin meka­ nik ve hemodinamik etkileriyle, atmdan atma deikenli i daha kompleks hale getirerek LF ve HF komponentlerini etkilemesine balan­
maktadr ( 15, 16)_ Dier çal malarda gözlenen LF
yantnda bozulma bizim olgularmzda da gö­
rülmütür.
Uzam QTc (QTc~440 msn) deerleri olan hastalarn dier gruba göre LF/HF oranlarnda azalma ve HF deerlerinde artma yine bozul­ mu LF yant iaret etmektedir. Aslnda oto­ nom sinir sisteminin sonuç etkisi QT intervalini
ksaltna yönündedir ve otonom s inir sistemi devre d kalm primer otonomik yetersizlik olgularnda QT intervalinin uzad bilinmekte­ dir (17, 18)_ Sonuç olarak persistan sempatik hipe­
raktivasyon otonomik disfonksiyona yol açarak hem LF yantn bozmakta, hem de QT interva­ lini uzatmaktadr.
QTc ve zaman analizleri: SDNN, global KHD'nin göstergesi olarak kabul edilmektedir
236
-- t-=
-f---
-f---
QT c dispersiyonu
SDNN <100 (msn)
ekil 2. SDNN deerleriyle düzelliimi QT (QTc) ve dü­ zeltilmi QT dispersiyonunun (QTcd) dalm
ve toplam nörokardiyak inputu te m s i 1 eder. SDNN'de azalma; sempatik, parasempatik ve renin-anjiotensin sistemindeki anormal etkile i­
mi yanstmaktadr. Yakn zamanda yaplan 3 çalmada da azalm SDNN'in (SDNN<lOO msn) kalp yetersizlii hastalarnda artm kardi­ yak ölümle ilikili olduu bulunmutur (19-21 ) _
Çalmamzda SDNN ile QTc intervali arasnda negatif bir korelasyon saptanmtr. SDNN< I 00 msn olan olgularn QTc interva lle ri de SDNN~lOO msn olan o lgularnkine oranla an­ laml olarak daha uzun bulunmutur.
QTcd ve KHD: Ventriküler repolarizasyon s­
rasnda meydana gelen bölgesel farkllklarn yüzey EKG'ye yansmas sonucunda ortaya ç ­
kan QT dalmndaki art, SDNN ile istatistik­ sel olarak anlaml negatif korelasyon gösterir­ ken frekans parametreleriyle korelasyon göster-
F. Tekiner ve ark.: Kalp Yetersizliinde Kalp Hz Deikenfii Parametreleri ile QT Sürelerinin ilikisi
medi. Bu bulgularn nedeni u ekilde açklana­ bilir; kalp yetersizlii olan hastalarda sklkla görülen anormal solunum patemi KHD'ni etki­ lemektedir. SDNN, frekans parametrelerine gö­ re daha stabil bir indekstir. Anormal solunuma
bal kalp hznda meydana gelen ksa süreli de­ iimlerden frekans anali zlerine göre daha az etkilenmektedir (7) . Frekans analizlerinin bu k­ stll, hastalara kontrollü solunum yaptnlarak
alnan e zamanl EKG ve ksa-dönem Holter kaytlar ile alabilir. Bu yöntem ile elde edilen
LF, HF deerlerinin QTcd ile karlatrlmas­ nn daha uygun olaca kansndayz.
Olgularn evre I-III kalp yetersizlii olan hasta­ lardan seçilmesi, heterojen bir grup oluturul­ mas nedeniyle çal mamz için potansiyel bir kstllk olarak görülebilir. Çünkü, kalp yeter­ sizliinde sempatik aktivasyon derecesi, yeter­ sizliin arlna paralel olarak artmaktadr (22) .
Ancak olgularmzn çounluunda evre II kalp yetersizli i bulunmaktayd ve evre IV kalp ye­
ters izlii olanlar da çal ma dnda braklm­
lard.
Verilerimize göre; bozulmu LF yant ve azal­ m KHD'nin, uzam QT ile ilikili olduunu düünebiliriz. Sinüs düümü sev iyesindeki KHD'de azalmann, miyokardi yal sev iyede elektriksel kararszl arttrarak, miyokardn
anatomik ve metabolik (hipertrofi, skar, iskemi gibi) yapsndaki farkllklarn yannda QTc in­
tervalinde uzamaya neden olan bir dier faktör olduunu söyleyebiliriz.
Sonuç olarak; kalp yeters izliinde repolarizas­ yon süresindeki uzama ve ksalmadan otonomik dengesizliklerin de sorumlu olduunu ve bunun elektrokardiyografik olarak gösterilebileceini
düünüyoruz.
KAYNAKLAR 1. MERIT-HF Study Group: Effect of metoprolol CR/XL in chronic leart fai lure: Metoprolol CR/XL randomised in­ tervention trial in congestive lear failure (MERIT-HF). Lancet 1999;353:2001-7
237
2. The Captoprii-Digoxin M ulticentre Researcl Group: Comparative effects of therapy with captopril and digoxin in mild to moderate leart failure. JAMA 1988;259:539-44
3 . Lown B: Sudden cardiac death: T he najor challenge canfronting contemporary cardiology. An J Cardiol 979;43:3 13-8
4. Schwartz PJ, La Rovere MT, Vanoli E: Autonomic ner­ vous system and sudden cardiac death: experinental basis and elinical observations for post-nyocardial infaretion risk stratification. Circulation 1 992;85(suppl 1):1-77-I-9 1
5. Schwartz PJ, Priori SG: Synpathetic nervous system and cardiac arrhythnias. In: Zipes DP, Jalife J, eds. Cardi­ ac Electrophysiology: From Cell to Bedside. Philadelphia, PA: WB Saunders, 1990:330-43
6. Bazett HC: An analysis of time relation of clectroc;ücli­ ogram. Heart 1 920;7:353-57
7. Task Force of the European Society of Cardiology and the North American Society of Pacing and Electrophysio­ logy: Heart rate variability . Standards of measurement, physiological interpretation and elinical use. C irculation 1996;93: 1043-65
8. Pagani M, Lombarcli F, Guzzett i S, Rinoldi O, Furlan R, Pizzinelli P: Power spectral analysis of heart rate and arterial pressure variabilities as a marker of synpaho-va­ gal interaction in man and consc ious dog. C irc Res 1986;59: 78-93
9 . Inoue H, Zipes DP: Time course of denervation of effe­ rent sympathetic and vagal nerves after occlusion of the coronary artery in the canine heart. Circ Res 1988;62: 1 11-20
10. Rosanski G, Jalife J, Moe G: Deteminans of postre­ polarization refractoriness in depressed nammalian ventri­ cular musele. C irc Res 1 984;55 :486-96
1 1. Ahnve S, Vallin H: Influence of heart rate and inhibi­ tion of auonomic on the QT interval. Circulation 982;65:435- 9
12. Browne KF, Zipes DP, Heger JJ , Prystowsky EN: l nf­ luence of the autonomic nervous system on the QT inter­ val in man. Am J Cardiol 1982;50: 1099
13. Franz MR, Swerdlow CD, Lien LB, Shaefer J : Cycle leng th dependence of human ac ion potential d uration in vivo. Effecs of single extrastimuli, sudelen sus a ined rate acceleration anel deceleration , and d ifferen t seady-state frequences. J Clin Invest 1988;82:972-9
14. Mall iani A, Pagani M, Lombardi F, et al: Cardiovas­ cular neural regulation explored in the frequency domain. Circulation 199 1 ;84:482-92
15. Szabo BM, Van Veldhuisen DJ, Brouwer J, Haaksma J, Lie KI: Relation between sevcrity of d isease and impair­ ment of heart rate variability parancers in patients with chronic congestive heart fa ilure secondary to coronary ar­ tery disease. Am J Cardiol 1995; 76: 7 13-6
16. Gal inier M, Pathak A, Fourcade J , et al: Depressed low frequency power of heart rate variability as an inde­ pendent predictor of sudden deal in chronic heart fai lure. Eur Heart J 2000;21 :475-82
Türk Kardiyol Dem Ar 2004; 32:232-238
17. Lo SS, Mathias CJ , Sutton MS: QT interval and dis­ persion in primary autonomic fa ilure. Heart 1996;75:498- 501
18. Fe i L, Gill JS , Katritsis D, Camm AJ: Abnormal auto­ nomic modulation of QT interval in patients witl idiopat­ hic ventricular taclycardia associated with clinically nor­ mal hearts. Br Heart J 1993;69:3 1 1-4
19. Nolan J, Batin PO, Andrews R, et al: Prospective study of heart rate variability and nortality in cl ronic he­ art failure. Results of Uni ted Kingdon heart failure evalu­ atian and assesment of risk trial (UK-HEART). Eur Heart J 1999;20: 1335-4
238
20. Szabo BM, van Veldhuisen DJ, van der Vcer N, et al: Prognostic value heart rate variability in chronic congesti­ ve heart failure secondary to id iopathic or isclemic dilated cardionyopathy. Am J Cardiol 1997;79:978-80
21. Ponikowski P, Anker SO, Chua TP, et al: Depressed leart rate variability an independent predictor of deal in clronic congestive heart fai lure secondary to ischemic or idiopathic di lated cardiomyopathy. Am J Cardiol 1997;79: 1645-50

Search related