NAZIM ŞEKİLLERİ

  • View
    137

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

www.turkceciler.com Türkçe Dersi/Edebiyat Dersi Kaynak Sitesi. NAZIM ŞEKİLLERİ. 1)BEYİTLERDEN OLUŞAN NAZIM ŞEKİLLERİ. 2)BENDLERDEN OLUŞAN NAZIM ŞEKİLLERİ. Ruba’i. Kaside. Tuyuğ. Mesnevi. Murabba. Gazel. Şarkı. Müstezat. Muhammes. Nazm. Terkib-i Bent. Terci-i Bent. Kıt’a. - PowerPoint PPT Presentation

Text of NAZIM ŞEKİLLERİ

  • www.turkceciler.comTrke Dersi/Edebiyat Dersi Kaynak Sitesi

  • 1)BEYTLERDEN OLUAN NAZIM EKLLER2)BENDLERDEN OLUAN NAZIM EKLLERMesneviKasideGazelNazmKtaRubaiTuyu MurabbaarkMuhammesTerkib-i BentTerci-i BentMstezat

  • Arap Edebiyatnda domu ran Edebiyatnda baz deiikliklere uram oradan da edebiyatmza girmitir.

    Divan Edebiyat nazm ekillerindendir.

    Bir kiiyi vmek veya yermek iin yazlr.

    Aruz lsyle yazlr.

    15 -99 beyit arasndadr.aa ,ba ,ca, da eklinde kafiyelidir.KASDENN BLMLER:1-Nesip(Tebib):Giri blmdr.Konu ile ilgisi olmayan beyitlerden oluur.2-Girizgah:Tek beyitten oluur.Asl konuya girilen blmdr.3-Methiye:Kasidenin asl blmdr.Peygamber, devlet adam, padiah burada vlr veya yerilir.4-Fahriye:airin kendini vd blmdr.5-Tegazzl:Kasideyle ayn l ve uyakta yazlm olan gazeldir.6-Dua:Kasidenin son blmdr.

  • NOT:Her kasidede Fahriye ve Tegazzl blm bulunmaz.KONULARINA GRE KASDELER:1-TEVHD:Allahn birliini anlatan kasidelerdir2-MNACAAT:Allaha yalvar ve yakar kasideleridir.3-NAAT:Hz.Peygamberlerin vld kasidelerdir.4-METHYE:Padiahlarn devlet adamlarnn vld kasidelerdir.5-HCV:Sosyal olaylarn veya kiilerin tenkit edildii kasidelerdir.6-BAHARYE:Bahar mevsimin vld kasidelerdir.7-IYDIYYE:Bayram gnlerinin vld kasidelerdir.8-CLUSYE:Padiahn tahta kn anlatan kasidelerdir.

  • (7.Beyit)Arzun yadyla nemnak olsa mjganum nolaZayi olmaz gl temennasyla virmek hara su.(13.Beyit)Dest busi arzusla ger lsem dostlarKuze eylen topraum sunun anunla yara su.Yanan hatrladka kirpiklerim slansa bunda alacak ne var?Zira gl elde etmek iin dikene su vermek boa gitmezDostlar!Eer onun elini pme arzusuyla lrsem , topramdan testi yapn ve sevgiliye onunla su verinFUZUL (Su kasidesinden) 32 beyit

  • ran edebiyatndan edebiyatmza gemi nazm ekillerindendir.Aruz lsnn ksa kalplaryla yazlr.Uzun konularn ilenmesine en uygun nazm eklidir. Destanlar ,uzun ak hikayeleri ,retici dini ve ahlaki konularn hep mesnevi eklinde yazlmas bu yzdendir.Beyitler aras anlam birlii vardr.aa , bb , cc , eklinde kafiyelidir.Ak ,tabiat ,tasavvuf ,ahlak gibi konular ilenir.

  • TRK EDEBYATIndaki ilk mesnevi YUSUF HAS HACB in yazd KUTADGU BLGdirDivan edebiyatnda mesnevi ,gazel ve kaside gibi nplanda tutulmam, hatta yalnzca mesnevi yazan airlerin sanat kmsenmitir.5 mesneviden oluan eserlere HAMSE denir.Edebiyatmzdaki ilk hamse yazar AL R NEVAdir.

  • TRK EDEBYATINDAK NEML MESNEVLER:Hsrev irin = Kutb(14.yy.)Risaletn Nushiyye = Yunus Emre(14.yy.)Mantkut- Tayr = Glehri(14.yy.)Garipname = Ak Paa(14.yy.)skendername , Cemid-i Hurid = Ahmedi(14.yy.)Vesiletn Necat(Mevlit) = Sleyman Paa(15.yy.)Harname ,Hsrev irin = eyhi(15.yy.)Yusuf u Zleyha = Kemalpaazade(16.yy.)Leyla v Mecnun ,Beng Bade = Fuzuli(16.yy.)Hayriyye = Nabi(17.yy)

  • Hsn Ak = eyh Galip(18.yy)Ltfiyye = Vehbi(18.yy.)Glen-i Ak = zzet Molla(19.yy.)Tanzimat dneminde ise Ziya Paann Harabat Mukaddimesi,Namk Kemalin Tahrib-i Harabatnn bir ksm ve Abdlhak Hamit Tarhann Manzum tiyatrolar mesnevilerin en son rnekleri olmutur.

  • CEMD HURDDinde nki grdi ol yzi ahBe-sad dil ak olup eyledi ahFigan idben uykudan uyandNitekim lale kan yaa boyandAnun ah ki olmu ate dudYzin itmidi in dud endudGnmz Trkesiyle:ah , o yz ryasnda grnce,Yz gnlle ak olup ah eyledi.Alayarak uykudan uyand,Ve lale gibi kan yaa batt.Ah, ate ve duman olmu,Gkyzn dumana salmt.AHMEDCemid Hurid den58 Beyit

  • Arap iiridir.Gazel nce ran edebiyatna oradan da Trk edebiyatna gemitir.Divan edebiyat nazm ekillerindendir.Gazeller divan edebiyatnn en lirik iirleridir.Aruz lsyle yazlr.4-15 beyit arasnda yazlr.15 beyitten oluan gazellere Gazel-i mutavvel denir.Ahmedi ve Nesiminin bu tr gazelleri oktur.Gazelin asl konusu ak ve sevgilidir.Sevgili ile ilgili olarak arap ve tabiattan da sz edilir.Gazelin ilk beyitine matla son beyitine makta denir.Gazelin en gzel beyitine beyt-l gazel denir.airin adnn getii beyite mahlas beyiti denir.aa, ba , ca , da eklinde kafiyelidir.

  • Konu birlii olan gazeller yek ahenk denir.Btn beyitleri ayn gzellikte olan gazellere yek avaz denir.Fuzuli , Baki , Nabi gazelleriyle mehur divan airleridir.Gazelde ncelikle beyit gzelliine nem verilir.

  • GAZELAl baun gl nesrini ol ruhsar grsnler Saln serv sanavber ive-i reftar grsnlerKapunda hasl itdi bu devasuz derdi hep gnlmNe derde mbtela old dil-i bimar grsnlerAld dalar sinemde ak itdm giribanumMuhabbet gleninde alan glnar grsnlerTen-i zarumda pehlum sthan saylur bir bir Beni seyr itmeyen ahbab muskar grsnlerGzeller mihriban olmaz dimek yanldur ey BakiOlur vallahi billahi heman yalvar grsnlerBAK(16. yy.)

  • Nazm ekli olarak gazelden tretilmi bir ekildir.

    Divan airlerince de ok az kullanlmasna karlk mstezad halk edebiyatnda daha ok benimsenmi yedekli ayakl adlaryla oka kullanlmtr.Servet-i Fnun edebiyatnda ve daha sonralar da mstezad adyla baz iirler yazlmsa da daha ok serbest mstezad denilen ve btn aruz kalplaryla yazlabilen bu eklin eski divanlarda grlen mstezadlarla uzun ve ksa msra benzerliinden baka ilikisi kalmamtr.Mstezad nazm ekli edebiyatmzda ilk yy.lardan beri az sayda kullanlmtr

  • Ey uh- sitem-pie dil-i zar senndr

    Yok minnetn asla

    Sen kim gelesen meclise bir yer mi bulunmaz

    Ba zre yern varGl goncassan gue-i destar senndrGel ey gl-i ranaBenzer ki bu dildar- cefakar senndrBiare NedimaNEDM (18.YY.)

  • Nazm ekli olarak nazm ktann ilk beyiti kafiyeli olan eklidir.Felsefi tasavvufi bir fikir bir hayat gr bir nkte bir kiiyi vme ya da yerme bir olayn tarihi nazmn konusu olabilir.Kafiye rgs aa , ba , ca, dzenindedir. Yani ekil ve kafiyelenii bakmndan btnyle gazele benzer.Yalnz mahlas beytinin bulunmay ve konusunu deiik olmasyla gazelden ayrlr.

    Edebiyatmzda iki beyitli ksa nazm ok az kullanlmtr.

    www.turkceciler.comTrke Dersi/Edebiyat Dersi Kaynak Sitesi

  • Meh-i burc- eref tutuld dirlerGl-i ba- saadet sold dirlerBahar- hsn iken ba- ruhnda Benefe bitmedin bozuld dirlerAhmed PAA

  • Kta nazm terimi olarak iki ya da daha ok 9-10 beyite kadar olan matla ve mahlas beyiti bulunmayan xa xa xa kafiyeli bir nazm eklidir. lenilen konu bakmndan nazm ile ayndr. Kta az ya da ok her airin divannda yer bir nazm eklidir.Dahi grmedi dide-i rzgarFeridun-meni byle bir ehriyarsMeTi

  • ran edebiyatndan edebiyatmza gemitir.Aruz lsyle yazlr.Rubailer tek drtlkten oluur.aaxa eklinde kafiyelidir.Ak, arap, felsefe, tasavvuf, din gibi konular ele alr.Bu trn en nemli temsilcisi 12.yy. yaam olan mer HAYYAMdr.Rubailerin aaaa eklinde kafiyelenmi ekline Rubai-i Musarra denir.Rubailerde airin ad(mahlas) kullanlmaz.Nefi , Nedim , Fuzuli , Kad Burhaneddin ve Yahya kemal bu trde eserler vermilerdir.

  • RUBAYa Rab dilimi sehv hatadan saklaEndiemi tezvir riyadan sakla Basdim reh-i vadi-i rubaiye kademTan- har- nadan- d-padan saklaNefiGnmz TrkesiyleYa Rab!Dilimi kusur ve hatadan koru.Dncemi yalan ve ikiyzllkten koru.Rubai vadisinin yoluna ayak bastm.ki ayakl anlaysz eeklerin ayplamasndan koru.RUBAOl gz ki yzn grmeye gz dime ana ol yz ki tozun silmeye yz dime anaol sz ki iinde sanema vasfun yohSen bad- heva dut an sz dime anaKad BurhaneddinGnmz TrkesiyleO gz, yzn grmezse ona gz deme.u yz,ayann tozunu silmezse ona yz deme.Ey put kadar gzel sevgili, vasfnn olmad sz,Deersiz tut; ona sz deme.

  • Trklerin bulduu ve Trklerin kulland nazm eklidir.Drtlkler halinde yazlr.Aruz lsnn ksa kalplaryla yazlr.Halk edebiyatndaki maninin divan edebiyatndaki rubainin karldr.aaxa eklide kafiyelidir.Tuyularda kafiyelerin cinasl kelimelerden seilmesi nemlidir.

  • Hakka kr kolarun devrandurCmle alem bu demn hayrandurGn batandan gn toan yire deinAk erinn bir nefes seyrandurKad Burhaneddin

  • Divan edebiyat nazm ekillerindendir.Ayn ldeki drder msralk bentlerin birlemesinden oluur.Murabbalar genellikle 5-7 bent olarak yazlr.aaaa , bbba , ccca , eklinde kafiyelidir.Murabbalarda ak, sevgi, vg, yergi gibi konular ilenir.Aruz ls ile yazlr.ark tr murabbadan domutur.

  • Gl yznde greli zlf-i semen-say gnlKuru sevdada yiler bi-ser bi-pay gnlDimedm mi sana dolama ana hay gnlVay gnl vay bu gnl vay gnl ey vay gnl

    Yarun itden co uyar ardna ayar diriBize yar olmad ol uh- sitem-gar diriKld bir dilber-i hercayiyi dildar diriVay gnl vay bu gnl vay gnl ey vay gnl

    Ahmed Paa

  • Divan edebiyat nazm ekilerindendir.Trklerin bulduu ve ok kulland iir trdr.Murabbadan domutur.Drtlkler halinde yazlr.Belli bir ezgi ile sylenir.Drtlklerin drdnc msralar aynen tekrar edilir. Bunlara nakarat denir.Aruz lsyle yazlr.Aaaa , bbba , ccca , eklinde kafiyelidir.En byk temsilcisi Nedimdir

  • ARKIBir safa bahedelim gel u dil-i na-adaGidelim serv-i revanm yr Sad-abadate ifte kayk iskelede amadaGidelim serv-i revanm yr Sad-abadaNedimARKIKalbim yine zgn seni andmda derindenGetim yine dn eski hazan bahelerinden!zgn ve krlm gibi en ince yerindenGetim yine dn eski hazan bahelerindenYahya Kemal BEYATLI

  • Divan edebiyat nazm ekillerindendir. 5 dizeden oluur. Hemen her konuda yazlabilir. aaaa ,bbba ,ccca eklinde kafiyelidir. ark biiminde yazlan muhammeslere muhammes ark denir. 5. Dizisi tekrar edilen muhammeslere muhammes-i Mtekerrir denir.Tekrar edilmeyen muhammeslere muhammes-i mzdevi denir.

  • MUHAMMESGah mirat- felek ruy- saadet gsterrGah dner jeng-i nuhusetle feleket gsterrBir nefeste aka bin trl halet gsterrvme ey dil sabr kl ivmek melamet gsterrGrelm ayine-i devran ne suret gsterrEy gnl dnya in yok yire ekme ztrabNice ehlerden ger kalm seradur bu harabArife efal-i gerdundan yaramaz inklabahid-i maksuda ek sabr u tahammlden nikabGrelm ayine-i devran ne suret gsterr

  • TERKB- BENTTERC- BENTHer birinde 5 ile 10 arasnda beyit bulunan 5 ile 10kadar bentten oluan uzun bir nazm birimidir.Yani toplam beyit says 100e ulaabilir.Her bent gazele benzer bir uyak dzenine sahiptir.Bendin son beyiti kendi iinde uyakldr.Yani;T