Zavrni rad

  • View
    184

  • Download
    12

Embed Size (px)

Text of Zavrni rad

SADRAJ: UVOD.........................................................................................................................................1 MODERNA KAO POKRET U HRVATSKOJ KNJIEVNOSTI.............................................2 Novi motivi i nain izraavanja..................................................................................................3 Glavni predstavnici:....................................................................................................................4 MILAN BEGOVI LJUBAV KAO OSNOVNI MOTIV I POKRETA KNJIEVNOG STVARALATVA.....................................................................................................................5 Boccadoro moderni kanconijer.............................................................................................6 Preludij (Harfa)....................................................................................................................9 U poljima...............................................................................................................................11 Menuet Boccherini................................................................................................................12 RECEPCIJA BOCCADORA ...............................................................................................12 Kritiari.....................................................................................................................................14 RECEPCIJA I KRITIKA U DOBA MODERNE.....................................................................16 Mato i Begovi........................................................................................................................20 Nazor i Begovi........................................................................................................................21 RECEPCIJA BOCCADORA OD '30-IH GODINA DO DANAS........................................22 ZAKLJUAK...........................................................................................................................25 LITERATURA:........................................................................................................................26

UVOD

Razmiljajui o modernoj kao razdoblju koji se pojavio u knjievnosti i u umjetnosti openito, uvijek me iznova obuzme ushit i osjeaj bunta koji mi probude svi ti pjesnici i sanjari koji su otvorili vrata ka novom poimanju svijeta i ka novoj kulturi ivljenja. S vremena na vrijeme, kroz povijest, probude se due i progovore neka sanjarska usta, elei ukazati na slobodu i ljubav oko nas i tada dolazi do promjena, tada dolazi do ukidanja granica i bacanja okova normi i okvira kojima se svijet pokuava ograditi. Okrene se nova stranica i stvore se nove dimenzije koje ljudima otvore oi. Jedno od takvih prijelaza bila je i moderna, cijeli jedan val stvaraoca eljnih strasti i istinske opijenosti ivotom. Jedan od takvih, jedna takva pijana dua bio je i na Begovi o kojem u pisati u ovom radu. Odnosno, pokuat u dati uvid u njegovo, po mnogima, najznaajnije ivotno djelo zbirku pjesama Boccadoro i to kroz kritiku i osvrte njegovih suvremenika i literata koji su stvarali novu knjievnost zajedno s njim. Spomenula sam ve da me moderna i njeni uesnici nadahnjuju jo od davnih srednjokolskih dana. Pojava novih narataja koji su progovarali o stvarima koje su bile zabranjene i koji su doslovce izgarali u svojim idealima, oduvijek je bila povod otroj kritici i uvijek je bila meta konzervativaca i usidjelica. No spremnost na rizik i slobodu onoga emu tee bila je odlika nove generacije. Zdravo kritiko razmiljanje i argumentiranje mjesto praznih pekulacija i ustolienih formi. Oni su bili ti koji su pokretali revolucije, koji su davali svjeinu u umjetnikom stvaralatvu, koji su traili nove naine izraavanja, jednostavnog ili kompliciranog svejedno je jer kako ja vidim generalno, sr poruke koju su pokuavali prenijeti jest i uvijek e biti, nadam se, sama bit stvaralatva, kreacije kao takve. Jer samo ona je kota naih ivota i mata iz koje sve proizlazi, uobliena ideja prenijeta u materijalni svijet. Begoviu je to uspijevalo, stvarati i samo stvarati. U tom vremenu politikih previranja i ikaniranja osobenjaka koji nisu isprazno larpurlartistiki samo ispunjavali dravne zahtjeve, on je slijedio svoj put i bez obzira na prilike trudio se ostvarivati svoje snove. No, s obzirom da je to bilo prijelazno doba s mnogo razliitih strana na politikoj i knjievnoj sceni, pokuat u, za poetak dati uvid u sami pokret moderne s nekim opeprihvaenim okvirima i strujama. Bazirat u se na hrvatskoj knjievnosti koja je u to vrijeme spremno uplivala u vode europske i svjetske knjievnosti traei suvremenike i istomiljenike koji su bili voeni istim arom.

MODERNA KAO POKRET U HRVATSKOJ KNJIEVNOSTI2

Moderne tendencije novih estetsko-knjievnih strujanja u junoslavenskim knjievnostima (hrvatskoj, srpskoj, slovenskoj) javljaju se potkraj 19. i poetkom 20. stoljea ve u djelima starijih pisaca tzv. realistike epohe, ali njihovu dominantnu ulogu u ovoj sferi umjetnosti na ovim prostorima omoguit e tek nove generacije knjievnih stvaraoca. Moderna u hrvatskoj knjievnosti obuhvaa vremenski period od 1892. do 1916. godine. Mlada generacija hrvatskih pisaca svoju borbu za novi nacionalno politiki i knjievno-estetski program zapoet e 1895. godine na Jelaievom trgu u Zagrebu javnim istupanjem protiv reima Khuen-Hdervrya i spaljivanjem maarske zastave. Studenti koji su sudjelovali u tom dogaaju bivaju protjerani sa Sveuilita i nastavljaju studije u Pragu i Beu. Tamo se upoznaju s novim socijalnim, politikim i estetskim idejama. To dovodi do stvaranja grupa koje zastupaju razliite ideje i estetska shvaanja, ali obje one nastupaju s bitno novih pozicija. Praka grupa zastupa ideju o socijalnoj funkciji knjievnosti, dok beka grupa polazi sa stanovita tada vrlo naglaenog bekog secesionizma, opredjeljujui se za istu umjetnost, tj. larpurlartizam.

Novi motivi i nain izraavanja

Nova generacija hrvatskih pisaca unosi novi duh u knjievno stvaralatvo. U poeziji i prozi dolazi do promjena u tematici i nainu izraavanja. Pisci su zaokupljeni svojom intimom, pejzaom, egzistencijalnim, socijalnim i rodoljubivim motivima. U nainu izraavanja dolaze do izraaja stilske znaajke simbolizma, impresionizma i nagovjetaji ekspresionizma. Tako hrvatska poezija doivljava temeljite promjene. Do izraaja dolazi nov moderan senzibilitet. Pjesnici otkrivaju dubinu svoje intime. Pejza opisuju kao stanje due. O rodoljubnim motivima pjevaju bez patetike, jezikom psovke. Uspostavlja se novi tip lirskoga govora. To je poezija iznijansiranih pjesnikih slika, utemeljenih na vidnim, slunim, mirisnim i opipnim senzacijama. Stih je muzikalan. Muzikalnost pjesme je usavrena do najveeg stupnja izraajnosti. Evidentan je novi tip metafore i simbola, a rimovan stih i klasina versifikacija sve vie ustupaju prostor slobodnom stihu. U djelima starijih proznih pisaca iz tzv. realistike epohe jo '90-tih godina opaa se tenja za psiholokim poniranjem u 3

dubine ljudske due i individualan ton pripovijedanja, tako da e i uz njihovu pomo hrvatska proza u razdoblju moderne proizvesti psiholoku novelu i roman. Naputa se klasina epska naracija i sve se vie mjesta u proznim tekstovima stvara za lirski ugoaj i simbolini nagovjetaj. U razdoblju hrvatske moderne oivljava kajkavska i akavska poezija. U oblasti dramske knjievnosti, knjievne kritike, knjievnog eseja, polemike i putopisa u razdoblju moderne hrvatske knjievnosti nastaju izuzetno vrijedna knjievnoumjetnika djela koja u sebi nose pravo bogatstvo motiva i stilskih postupaka. U oblasti drame, moderna u hrvatskoj knjievnosti je afirmirala posebne tipove drama: historijskoromantiarsku, realistiko-naturalistiku, socijalno-psiholoku i simboliko-lirsku dramu.

Glavni predstavnici:

Moderna u hrvatskoj knjievnosti je, takoer, afirmirala veliki broj istinskih knjievno-umjetnikih stvaralaca: Antun Gustav Mato, Vladimir Vidri, Vladimir Nazor, Milan Begovi, Fran Galovi, Janko Poli Kamov, Milutin Cihlar Nehajev, Dinko imunovi, Dragutin Domjani, Mihovil Nikoli, Milan Vrbani, Ivo Vojnovi, Josip Kosor, Milan Ogrizovi, Stjepan Mileti i dr. Najznaajnija knjievna djela u razdoblju moderne hrvatske knjievnosti su: zbirke pjesama A.G. Matoa, V. Vidria, V. Nazora, M. Begovia, J. P. Kamova; zbirke novela i pripovijedaka A.G. Matoa, V. Nazora, Dinka imunovia, Milutina Cihlara Nehajeva; drame Ive Vojnovia, Josipa Kosora, Milana Begovia, Milana Ogrizovia; feljtoni i knjievni eseji A.G. Matoa, itd.

4

MILAN BEGOVI LJUBAV KAO OSNOVNI MOTIV I POKRETA KNJIEVNOG STVARALATVA

Milan Begovi (1876.-1948.) je pjesnik, dramski pisac, putopisac, kritiar, novelist i romanopisac. Svoje je knjievno stvaralatvo zapoeo kao lirski pjesnik (Pjesme 1896., Boccadoro 1900., ivot za cara 1904.), a ve je svojom drugom zbirkom pjesama Boccadorom uvelike doprinio hrvatskoj knjievnosti moderne. Miroslav icel njegov pjesniki opus karakterizira sljedeim navodima: Izgraen je i odgojen na zapadnoeuropskoj literaturi, sam junjak, izvrsni poznavalac duha i gracioznosti renesansne poezije, pjevao je o antikim i kranskim mitolokim biima, ali im je dao puno obiljeje stvarnih ivih ljudi, potrebnih putenog i ulnog, ovozemaljskog ljubavnog uitka. Erotski motivi i vrlo slobodne ljubavne igre osnovna su pjesnikova opsesija i lirika mu je sva protkana takvim motivima. 1 Ljubav kao osnovni motiv i pokreta radnje dominira i u dramskom stvaralatvu, npr. u dramama: Gospoa Walewska, Svadbeni let, Boji ovjek, Pustolov pred vratima, Tri drame, I Lela e nositi kapelin, Bez treeg i dr. Nabrojimo jo samo neke od brojnih knjievnih djela kao romani: Dunja u kovegu i Giga Barieva i njezinih sedam prosaca ili novele: Nasmijana srca, Kvartet, Puste elje, a iz tog opusa se moe ustvrditi da je Begovi umnogome obogatio hrvatsku knjievnost. Njegovo znaenje za literaturu je vidljivo iz vie injenica, k