Click here to load reader

Yenilenebilir enerji

  • View
    784

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Yenilenebilir enerji

  • 1. Yenilenebilir Enerji KaynaklarYenilenebilir enerji gne , rzgar,yamur, gel-git ve jeotermal s gibiyenilenebilir (doal olarak yenilenen)doal kaynaklardan elde edilir.Konuyu daha ayrntl incelemeden nceyenilenebilir enerji kaynaklar ile ilgilibaz gereklere gz atalm:2006 ylnda, kresel enerji tketimininyaklak yzde 18i yenilebilir enerjidensaland, bunun yzde 13 odunyakmak gibi geleneksel bioktlelerdenelde edildi.kinci en yksek oranlyenilenebilir enerji kayna ise kresel enerji tketiminin yzde 3n vekresel elektrik retiminin yzde 15ini salayan hidroelektrikti.Rzgar gc yllk yzde 30luk bir oranla bymektedir, 2008ylnda dnya apnda kurulu kapasitesi 121,000 megavat olup (MW),Avrupa lkeleri ve ABDde fazlaca kullanlmaktad.Gne panelleri(fotovoltaik) endstrisinin Yllk retimi 2008 ylnda 6,900 megavata ulatve fotovoltaik enerji istasyonlar Almanya ve spanyada yaygndr.Dnyann en byk jeotermal enerji kurulumu Californiadaki 750megavatlk kapasitesiyle The Geysersdr. Brezilya dnya zerindeki enbyk yenilenebilir enerji programlarndan birine sahiptir, bunun iindeeker kamlarndan etanol yakt retimi vardr ve u an etanol lkeninotomotiv yaktnn yzde 18ini oluturmaktadr.Etanol yakt ABDde deyaygn ekilde kullanlmaktadr.Kenya, yllk yaklak 30,000 kk (20-100 vat) gne enerji sistemlerisatyla dnya zerindeki en yksek ev bana/bireysel gne enerjisisistemleri mlkiyetine sahiptir.ou yenilenebilir enerji projesi ve retimi byk lekli olsa da,yenilebilir enerji teknolojileri ayrca ou zaman krsal ve uzak alanlardaolan, enerjinin kalknma iin gerekli olduu kk off-grid uygulamalarda(kamu tesislerine bal olmayan kendi kendine enerji salayabilen tesisler)da kullanlabilir.Baz yenilenebilir enerji teknolojileri kesintili olduklarndan ve gze hogzkmediklerinden dolay eletirilmektedir; ancak yine de yenilenebilirenerji pazar bymeye devam etmektedir.

2. klim deiiklerine ynelik endielerle birlikte yksek petrol fiyatlar vegiderek artan hkmet destei artan yenilenebilir enerji yasalarnn ortayakmasna, insiyatiflere ve ticarilemeye yol amaktadr. Yeni hkmetharcamalar, dzenlemeleri ve politikalar bu endstrinin dier sektrleregre 2009 yl ekonomik kriziyle ok daha baarl ekilde baa kmasnsalayacaktr.Yenilenebilir Enerjinin Kaynaklar:Yenilenebilir enerji teknolojilerinin ounluu gneten yararlanmaktadr.Dnya-Atmosfer sistemi yle bir dengededir ki, uzaya yaylan sradyasyonu gelen gne radyasyonuna eittir.Dnya-Atmosfer sistemi ierisinde elde edilen enerji seviyesi ksacaDnyann iklimi olarak tanmlanabilir. Hidrosfer (su) gelenradyasyonun byk bir ksmn emer. Radyasyonun ounluu ekvatorstnde veya yaknndaki blgelerde emilir; ancak bu enerji dnyayarzgarlar ve okyanus akntlar biimde yaylr. Dalga hareketi, atmosfer veokyanus arasndaki mekanik enerjiyi rzgar gerilmesiyle aktarmasrecinde nemli bir rol oynayabilir. Gne enerjisi de hidroelektrikprojeleriyle kan yan datlmasndan ve biyoyakt retmek iinkullanlan bitkilerin bytlmesinden sorumludur.Yenilebilir enerji gne , rzgar, gel-git ve jeotermal s gibi doalfenomenleri gerektirir; bunu Uluslararas Enerji Ajans yleaklamaktadr:Yenilenebilir enerji srekli olarak yenilenen doal srelerden elde edilir.eitli biimlerinde, dorudan gneten ya da dnyann derinliklerindeoluan sdan elde edilir. Tanmna gne, rzgar, okyanus, hidrog,biyoktle, jeotermal kaynaklardan elde edilen elektrik ve s ve yenilenebilirkaynaklardan elde edilen biyoyaktlar ve hidrojen de dahil edilir.Bu kaynaklarnn her birinin nasl ve nerede kullanlabileceklerini etkileyenbiricik zellikleri vardr.Rzgar EnerjisiHava ak, rzgar trbinlerini altrmak iin kullanlabilir. Modernrzgar trbinleri enerji bakmndan 600 kilovattan 5 megavata deiir;ancak 1.5-3 megavat gcndeki trbinler ticari kullanmda en yaygndr; 3. trbinin salad enerji rzgar hznn kpdr, bylece rzgar hzarttracak elde edilen enerji miktar da artar.Ak denizler ve yksek irtifal yerler gibi rzgarlarn iddetli ve dahasrekli olduu yerler rzgar santralleri iin tercih edilir. Tipik kapasitefaktr %20-40dr ve orann yksek olduu yerler daha ok tercih edilir.Dnya apnda, rzgar enerjisinin uzun vadeli teknik potansiyelinin u ankitoplam kresel enerji retiminin be katna ya da u anki elektrik talebinin40 katna eit olduuna inanlr.Bu zellikle daha fazla rzgar kaynana sahip olan yerlerde rzgartrbinleri iin fazla miktarda alann kullanlmasna neden olabilir. Akdeniz kaynaklarnda elde edilen deneyim rzgar hzlarnn karaya greyaklak %90 fazla olduunu gsterir, bu nedenle ak denizkaynaklar daha fazla enerji katksnda bulunur. Bu say ayrca yksekirtifal kara merkezli yerlere ya da hava kkenli rzgar trbinlerine greartar.Rzgar gc yenilenebilirdir ve karbondioksit ve metan gazlar gibi seragazlar retmez.Hidroelektrik Enerjisi:Sudaki enerji (kinetik enerji, s farkll ya da tuzlulukoranlar biiminde) kullanlabilir. Su havadan 800 kat daha younolduundan, yava akan bir akarsu ya da denizin dk oranda kabarmas,byk miktarlarda enerji retebilir.Su enerjisinin birok eidi vardr:* Hidroelektrik enerjisi byk-lekli hidroelektrik barajlar iinkullanlan bir terimdir. rnek olarak Washington eyaletindeki GrandCoulee Baraj ya da Ganadaki Akosombo Barajn gsterebiliriz.* Mikro hidro sistemleri genel olarak 100 kilovataa kadar enerji retenhidroelektrik gc kurulumlardr. ounlukla suyun bol oduu yerlerdeUzak Alan Enerji Kayna olarak kullanlrlar. Dnya apnda SolomanAdalarnda yaklak 50 kilovat salayan birok kurulumu vardr.* Barajsz hidro sistemleri baraj kullanmadan akarsulardan veokyanuslardan kinetik enerji elde eder.* Okyanus enerjisi okyanuslardan ve denizlerden enerji salayan tmteknolojiler iin kullanlr: 4. o Deniz aknts enerjisi. Gel-git aknts enerjisi gibi, deniz akntlarnnkinetik enerjisini kullanr.o Okyanus termal enerji dnm (Ocean thermal energy conversion OTEC) okyanus scak yzeyiyle derinliklerinin arasndaki s farknkullanr. Bunun iin soutma evrimi kullanr. OTEC byk lekli olarakalan testine tabi tutulmamtr.o Gel-git enerjisi gelgitlerden enerji elde eder.o Dalga enerjisi dalgalardaki enerjiyi kullanr. Dalga enerjisi makineleriounlukla hareket eden ya da bir noktaya bal olan su yzeyinde duranya da doal batmayan yaplar eklindedir.* Osmotik/geiimli enerji ya da tuzluluk oran enerjisi deniz suyu veakarsularn tuzluluk younluu arasndaki farktan elde edilir. Terselektrodiyaliz aratrma ve test etme aamasndadr.* Girdap enerjisi, enerji kullanmnda kullanlan girdaplar oluturmakiin akarsulara engeller koyarak elde edilir.Gne Enerjisi:Bu balamda gne enerjisi gneten toplanan enerjidir. Gne enerjisibirok ekilde uygulanabilir, bunlar ierisinde aadakiler vardr:* Fotovoltaik gne pilleri kullanarak elektrik retme* Younlatrc gne enerjisi kullanarak elektrik retme* Gne trmanma kulesi iindeki trbinleri dndren hapsolan havaystarak elektrik retme* Gne termal panelleri kullanarak ev ii scak su ve hava stma iinhavay ya da suyu stma* Pasif gne binalar dizaynlaryla binalar dorudan stma* Gne frnlaryla gda rnlerini stma* Gne enerjisiyle havalandrmaSv Biyo Yakt:Bitkiler bymek ve bioktle retmek iin fotosentez yaparlar. Biomaddeolarak da bilinen bioktle dorudan yakt olarak ya da bioyaktlar retmekiin kullanlabilir. Tarmsal olarak retilen biodizel, etanol ya da bagas(ounluk eker kam retiminin yan bir rndr) gibi bioktle yaktlariten yanmal motorlarda ya da buhar kazanlarna yaklabilir. Genel olarakbioyakt iinde depolanan kimyasal enerjiyi salmak iin yaklr. 5. Bioyaktlar ve dier yaktlar elektrik reten yakt hcrelerine daha etkilidntrmek yaygn olarak grlen bir alma alandr.Sv biyoyakt genellikle etanol yakt gibi bir bioalkoldr ya da biodizel yada yakt olarak kullanlan bitkisel ya gibi bir yadr. Biodizel motorayaplan ok az ya da hi deiiklikle modern dizel aralarda kullanlabilir.Bu atklardan, szma bitkisel ya da hayvansal ya ya da yalarda (lipit) eldeedilebilir. Szma bitkisel yalar deitirilmi dizel motorlarda kullanlabilir.Dizel motor aslen fosil yakt yerine bitkisel ya kullanmas iintasarlanmt. Biodizelin ok byk bir yarar karbondioksitemisyonlarnn azalmasdr; nk bioktlenin byme aamas boyuncayaylan tm karbon hapsedilmiti. Biodizel kullanm ayrca karbonmonoksit ve dier kirleticilerin emisyonunu yzde 20 ila 40 oranndaazaltmaktadr.Baz blgelerde iten yanmal motorlarda ve yakt hcrelerinde kullanlanbir sv olan etanol (tahl alkol olarak da bilinir) retmek iin zel olarakmsr, msr sap, eker pancar yetitirilmektedir. Etanol u anki enerjialtyapsna uygun olarak aamalara ayrlr. E85 tketicilere satlan %85etanol ve %15 benzinden oluan bir yakttr. Bioetanole alternatif olarakbiobutanol gelitirilmektedir.Bir dier bioyakt kayna tatl sorgumdur. Ayn rnden hem gda hem deyakt elde edilebilir. Baz aratrmalar tatl sorgumdan retiminde veuygulamasnda kullanlandan ok daha fazla enerji elde edildiinigstermektedir.Kat Biyoktle:Kat bioktle genellikle yaygn olarak dorudan yanc yakt olarakkullanlr, 10-20 MJ/kg (Mega Joule/Kilogram) s retir. eitleri vekaynaklar arasnda belediyelerdeki kat atn biojenik ksm ya datarlalardaki rnlerin kullanlmayan ksm olan odun yakt vardr. tarlarnleri bilerek ya da bilmeyerek bir enerji rn olarak retilebilir, vekalan bitkinin yan rn yakt olarak kullanlr.ou bioktle eidi ierisinde enerji bulunur. neklerin gbresinde bileinein harcad asl enerjinin te ikisi bulunabilir.Bioreaktrlerle enerji hasad yapmak st rn iftilerinin yaadatklarn yok edilmesi sorunu iin ucuz bir zm olarak kullanlabilir veiftlii altrmak iin yeterli biyogaz retebilir. 6. u anki teknolojiyle bunu ulam yakt olarak kullanmak ideal olarakmmkn deildir. ou ulam arac yksek g younluuna sahip itenyanmal motorlarn salad gibi enerji kaynaklar gerektirmektedir. Bumotorlar genellikle sv halde bulunan, ancak sktrlm gaz safhasnda daolabilen temiz yakc yaktlar gerektirir. Svlar daha tanabilirlerdir;nk yksek enerji younluuna sahiplerdir ve pompalanabilirler bu daidaresini daha kolay yapabilir.Ulam dndaki uygulamalar bir araya gelmi s ve g iin genellikledaha ucuz olan kat bioktle yaktla alabilen dtan yanmal motorlarndk g younluuna dayanabilirler. Bioktlelerin bir eidi bin yldrkullanlan odundur. ki milyar kii her gn yemek yaparken ve knevlerini strken bioktle yakarlar; ancak bu insan eliyle

Search related