Deneysel Yaklaşım- Kullanıcı Testleri

  • View
    62

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Deneysel Yaklaşım- Kullanıcı Testleri. Doç. Dr. Hakan TÜZÜN Turgay BAŞ. - PowerPoint PPT Presentation

Text of Deneysel Yaklaşım- Kullanıcı Testleri

Deneysel Yaklam- Kullanc Testleri

Deneysel Yaklam- Kullanc TestleriDo. Dr. Hakan TZNTurgay BA

1Deneysel yaklam, gerek kullanclar, gerek bir arayz kullanrken, gerek grevleri ile, tercihen gerek uygulama ortamnda test etmeyi ve toplanan verileri analiz ederek tasarm kullanlabilirlik asndan deerlendirmeyi amalar.2Kullanlabilirlik testleri, kullanlabilirlik kriterlerinin belirlenmesinin ardndan hedef kullanc kitlesine uygulanr ve sonular, tasarmn yeniden deerlendirilmesi iin birer girdi olarak kullanlr.3Deneysel yaklam temelli kullanlabilirlik testleri, tasarmn kullanlabilirlii hakknda en gereki verileri veren ve ok yaygn kullanlan bir yntemdir.4Son kullanc ile kullanlabilirlik testlerini gerekletirirken dikkat edilmesi gereken noktalar ve bu testlerin nasl yaplmas gerektii belirlenmelidir.5Test ncesi Belirlenmesi GerekenlerTest edilecek uygulama nedir?Test talebinde bulunan kurumun sorunlar nelerdir? Neden testin yaplmasna ihtiya vardr.Hangi grevler test edilecek ya da kullanclara hangi grevler verilecektir.Test kullanclar nasl seilecektir.Test ya da testler ne kadar srecektir.Test nerede gerekletirilecektir.6Test ncesi Belirlenmesi Gerekenler(2)Test ka kullanlabilirlik uzman tarafndan gerekletirilecektir.Testler nasl kaydedilecektir.Kullanclarn hangi davranlar kaydedilecektir.Sistem ka kere test edilecektir.7Test ncesi Belirlenmesi Gerekenler(3)Kullancnn hangi davranlar kaydedilecekSzl geribildirimleriEl hareketleriYz hareketleriGz hareketleriBeyin aktiviteleri Dier fizyolojik aktiviteler 8Kullanlabilirlik testi iin ideal kii says

9Kullanlabilirlik testi iin ideal kii saysNielsene gre ,kullanlabilirlik testlerinde bir sistem ile ilgili temel sorunlar ortaya kartabilmek iin gerekli kii says en az be olmaldr. Nielsen, iyi tasarlanm testlerle kullanlabilirlik problemlerinin %75inin be denek ile ortaya kabileceini belirtmitir.10Kullanlabilirlik testi iin ideal kii saysDier taraftan baz aratrmaclar Nielsen'e farkl dnmekte ve kullanlabilirlik testlerinde 5 tane kullancn yeterli olmadn iddia etmektedir. Bu gre gre 5 kullanc ile yaplan testler, arayz sorunlarnn sadece %30-35ini bulmamza yardm etmekte, dier hatalar ise kullanlabilirlik testinde bulunamamaktadr.11Kullanlabilirlik almalar srecinde izlenmesi gereken admlarUygulamadan beklenen hedeflerin belirlenmesincelikle uygulamann ana hedefleri ve ncelikleri belirlenmeli ve ak bir ekilde yaplandrlmaldr.12Hedef kitlenin siteden beklentilerinin analizilgili uygulamann, ierik ve dzenleme asndan kullanclarn beklentilerini karladndan emin olunmaldr.13Hedef kitlenin siteden beklentilerinin analizi(2)Tasarmclarn ncelikle genel kullanclarn gerekletirecekleri temel grevleri belirleyip, bunlar analiz etmesi gerekmektedir. 14Kullanc profillerinin karlmasTasarmclar, hedef kullanc kitlesine gre tasarm yapabilmek iin genel kullanc profilini karmal ve kullanmaldrlar. Arayz tasarmlar kullanclarn ihtiyalarn karlayacak ekilde yaplmaldr. kullanlabilirlik uzmanlar tarafndan , tasarmclarn birden fazla ihtiyaca cevap verebilecek tasarmlardan ok, sadece belli bir kullanc profilinin ihtiyalarna cevap verecek tasarmlar nermekte olduklar raporlanmaktadr.15Test ncesi ve sonras kullanlacak enstrmanlar neler olacak Testte gnll katlm, kayt ve gizlilik formu Demografik bilgi toplamaTest tantm dokman Deneyim anketi ya da testiTest protokolGerekiyorsa test sonras hatrlatma testi testten hemen sonra verilir

16Testin gerekletirilmesiDeneklerin test esnasnda yaptklarn kayt etmek iin bir kontrol listesi kullanlacak m?Deneklerin test ortamna alnmas ve kendilerini rahat hissetmeleri iin neler yaplacak?Test esnasnda uzmanlarn grevi neler olacak, nerede bulunacaklar ve ne yapacaklar.Kullanclara test esnasnda mdahale edilecek mi? Hangi aamalarda deneklere yardm edilecek?17Veri AnaliziDier kullanlabilirlik uzmanlar ile beraber toplanan veriler zerinde deerlendirme nasl yaplacak?Nitel verilerKullanclarn verdii memnuniyet seviyesi Ankette ak ulu sorulara verilen cevaplarKullancnn test esnasnda verdii szl ya da dier (yz ifadesi gibi) tepkisel analizi Sesli dnme sonucu verilen geri bildirimler

18Bulgularn Raporlanmas Ynetici zetialmann amac ve yntemin aklanmasToplanan verilerin raporlanmas neriler-ksa(acil) ve uzun(acil olmayan) dnemde yaplmas gerekenler Tasarmclara ynelik olarak elde edilen bulgular ve nerileri ieren bir sunum hazrlanmas 19Kullanlabilirlik testi uzmanlar ve sahip olmas gereken zelliklerKullanlabilirlik testleri bir takm almas ile gerekletirilir. Bu nedenle en nemli ve gerekli zellik takm almasna yatknlktr.Kullanlabilirlik uzmannda olmas gereken dier zellikler yi bir gzlemcisabrl20Kullanlabilirlik testi uzmanlar ve sahip olmas gereken zellikler(2)yi organizatr ve koordinatrUygulama iin belirlenen grevler hakknda bilgi sahibiyi not alma Analiz yetenekleriOturum ncesi pratik yapmak 21Kullanlabilirlik testi tasarlanmasDeneklerin bulunmasDeneyimli / deneyimsizFarkl sektrler/alanlarDemografik zellikleri: cinsiyet , ya, eitim , sosyo-ekonomik durum 22Potansiyel kullanc profili analiziKullanlabilirlik testlerinin nemli admlarndan biriside potansiyel kullanc profili ya da profillerin belirlenmesidir. 23Bilisel Teori yada Model Temelli YaklamGerekletirme yntemi ve uygulama alan asndan Model temelli kullanlabilirlik testleri, dier iki yaklama gre daha farkldr.Bu yaklamda, kullanclarn bilisel ve fiziksel davranlar modellenmeye allr.Ayrca, kullanc davranlarnn bu modele uyup uymad ya da modelin daha hzl nasl altrlabilecei gibi konular deerlendirilir.24Deerlendirme ilemi yaparken fiziksel davranlarn modellemesinde genellikle Fitts kanunu, bilisel davranlarn modellenmesinde ise Bilgi leme Modeli temel alnr.25Fitts KanunuFitts kanunu, elin klavye zerinde bir noktadan dier noktaya hareketinde izledii yolu analiz eder.Bu srete harcanan zaman ve srecin zorluk derecesi nicel olarak deerlendirilir.26Bilgi leme Modeli-1Bir arayz kullanrken gerekletirilen bilisel etkinlikler de Bilgi leme Modeli almalar kapsamnda belirlenmi olan bulgular ile deerlendirilmektedir.Arayzn grev analizi sonucunda elde edilen veriler ile grevin tamamlanmas iin adm adm hangi ilemlerin yaplaca ortaya karlr.Bu admlarn her birisi iin fiziksel ve bilisel ykler hesaplanr.27Bilgi leme Modeli-2Bu analizler sonucunda da her ilgili grev iin detayl bir deerlendirme raporu elde edilir.Bu raporlar dorultusunda gereksiz ve verimsiz admlar ortadan kaldrlr ya da iyiletirilir.28Model Tabanl Yaklam Deerlerinden Bazlar

29Model Tabanl Deerlendirme rnei

30GOMSModel tabanl deerlendirme yntemlerinin en bilineni GOMS metodudur.Goals, Operators, Methods, Selection rules kelimelerinin ba harfleri olan bu metod, bir arayz kullanrken kullancnn Hedefleri, lemleri, Metodlar ve Seim kurallarn bilisel bulgular erevesinde analiz eder.GOMS, 1983 ylnda Stuart CARD, Thomas Moran ve Allen Newell tarafndan nerilmitir.31Kullanlabilirlik Testi Yaklamlar Arasndaki likiTasarm rehberleri, sezgiseller, deneysel yaklam ve model tabanl yaklam birbirlerinden tamamen farkl yntemler deildirler.Bu yaklamlar kullanlabilirlik testlerinde ayr ayr kullanlabildikleri gibi, birbirlerini tamamlayc olarak da birlikte kullanlabilirler.32rnekMevcut bir arayz nce tasarm rehberleri dorultusunda bir kontrol listesi ile test edilebilir ve eksik paralar toplanr.Ardndan sezgisel tabanl uzman analizi yaklam ile hzl bir deerlendirme yaplabilir ve elde edilen geri bildirim ile tasarmda dzeltmeler yaplr.Daha sonra, son kullanc grubundan uygun bir rneklem ile deneysel kullanlabilirlik testleri gerekletirilir. Bu sre, arzu edilen kullanlabilirlik derecesine ulancaya kadar dngsel olarak devam eder.33Kullanc Temelli Yaklamn AvantajlarGerek kullanm verisi elde edilmektedir.En nemli sorunlar ortaya karlabilmektedir.Hem sre ii(Formative) hem de sre sonu (Summative) testleri iin kullanlabilir.34Kullanc Temelli Yaklamn DezavantajlarPahal ve zahmetli olabilir.Sabrl olmay gerektirmektedir.ok iyi planlanmas gerekmektedir.Elde edilen veriler test edilen arayzn tekrar tasarm iin yeterli veri salamayabilir.35Uzman Temelli Yaklamn AvantajlarDaha hzldr, test ksa sre iinde gerekletirilip sonular elde edilebilir.Kullanc ile almaya gerek olmad iin ve herhangi bir teknik kaynak kullanm gerektirmedii iin daha ucuzdur.Sre ii deerlendirmeyi ynlendirir ve bu nedenle tasarmn her aamasnda uygulanabilir.zel ortamlar ya da tehizat(BE laboratuvar vs.) gerektirmez.36Uzman Temelli Yaklamn DezavantajlarKullanlabilirlik uzmanln belirleyen kesin kriterler bulunmamaktadr.Testi yaplan sistem hakknda uzmann bilgili olmas ya da olmamas ok nemlidir.Uzmanlar her zaman hemfikir olmayabilirler.Bir uzmann kullanlabilirlik sorunlarn son kullanc gz ile grmesi, onlarn tipik davranlarn tahmin etmesi ok zordur.37Model Temelli Yaklamn AvantajlarSre ii veya sre sonunda uygulanabilir.Dierlerine gre daha ucuz bir yaklamdr.Deiiklikler iin en st dzeyde veri salayabilir.38Model Temelli Yaklamn DezavantajlarBelli bir uzmanlk gerektirmektedir, ilgili model konusunda bilgi ve deneyim sahibi olmadan uygulamak ok zordur.Modeller konusunda eitilmi uzman says kstldr.Uygulama alannda kstlar vardr. Adm adm tanmlanabilen(tele operatr servisleri gibi) grevlerde daha rahat uygulanabilirken karmak sistemlerde uygulanmas zordur.39Kullanlabilirlik ve Gz Hareketlerini Takip Sistemi Eye TrackerGz hareketleri verileri, insanlarn nereye dikkat ettii, hangi bilgiyi gz ard ettikleri, en fazla nelerden rahatsz olduklar gibi konular hakknda bilgi vermektedir.Gz hareketlerinin izlenmesi ve kaydedilmesi zihinde gerekleen srelerin anlalmas iin kullanlan etkin yntemlerden biridir.40Eye-Tracker Kullanlabilecei AlanlarWeb sayfalarnn tasarmGrsel malzemenin kullanmZihinsel srelerSrc/pilot davranlarEylem sralamalarKonuma ve algsReklamlar, alveri41Eye - TrackerGz hareketlerini izlemek ve kayt etmek iin kullanlan iki temel teknoloji bulunmaktadr. Bunlar;Masast gz izleme cihazlarMobil gz izleme cihazlardr.42Masast Gz zleme Cihazlar - 1Masast gz izleme cihazlar bir bilgisayar ekran ile btnleik olup, ekrann karsnda oturan kullanclarn ek