Click here to load reader

dil ve anlatım 3

  • View
    223

  • Download
    2

Embed Size (px)

Text of dil ve anlatım 3

  • ANKARA 2014

    DL VE ANLATIM3

    DERS NOTU

    T.C.MLL ETM BAKANLIIAIK RETM OKULLARI

    AIK RETM LSES - MESLEK AIK RETM LSES

    YAZARAylin H. BAARAN YILMAZ

  • Copyright MEB Her hakk sakldr ve Mill Eitim Bakanlna aittir. Tm ya da blmleri izin

    alnmadan hibir ekilde oaltlamaz, baslamaz ve datlamaz.

    Yazar : Aylin H. BAARAN YILMAZ

    Grafik : Hatice DEMRER

    Resimleme :

    Kapak : Gler ALTUNZ

    MEB HAYAT BOYU RENME GENEL MDRL YAYINLARI

    AIK RETM OKULLARI DERS NOTLARI DZS

  • NDEKLER

    1. NTE

    LETM, SUNUM, TARTIMA, PANEL

    1. GNMZDE LETM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 13

    2. SUNUM_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 19

    3. TARTIMA _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 22

    4. PANEL _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 29

    NELER RENDNZ? _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 33

    DEERLENDRME SORULARI _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 34

    2. NTE

    ANLATIM ZELLKLER

    1. ANLATIMA HAZIRLIK _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 41

    2. ANLATIMDA TEMA VE KONU _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 46

    3. ANLATIMDA SINIRLANDIRMA _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 49

    4. ANLATIMIN VE ANLATICININ AMACI _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 51

    5. ANLATIMDA ANLATICININ TAVRI _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 59

    6. ANLATIMIN ZELLKLER _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 65

    7. ANLATIM BOZUKLUKLARI _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 69

    8. ANLATIMIN OLUUMU _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 78

    9. ANLATIM TRLERNN SINIFLANDIRILMASI _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 81

    NELER RENDNZ? _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 89

    DEERLENDRME SORULARI _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 90

    CEVAP ANAHTARI _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 95

    KAYNAKA _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 96

  • 1. NTE

    LETM, SUNUM, TARTIMA, PANEL

    Bilgiye sahip olmak kadar, sahip olunan bilgiyi insanlara etkili bir ekilde iletebilmek de nemlidir. Hatta bazen iletmek eylemi bilmek eyleminin nne geebilmektedir.

  • 10

    DL VE ANLATIM 3

    NASIL ALIMALIYIZ?

    Bu nitenin sonunda:

    1. letiimin ne olduunu ve gelerini renecek,

    2. letiim ile teknolojik gelime arasndaki ilikiyi aklayabilecek,

    3. Sunumun amacn belirleyebilecek,

    4. Sunumda teknik imknlarn nasl kullanlabileceini fark edebilecek,

    5. Konumada slaytlarn nemini fark edebilecek,

    6. Sunumda dikkat edilmesi gereken hususlar aklayabilecek,

    7. Sunum sonunda sorulan sorular karsnda konumacnn nasl davranmas gerektiini aklayabilecek,

    8. Sunumun nasl sonlandrlacan aklayabilecek,

    9. Tartmann amacn belirleyebilecek,

    10. Tartmada amaca ulamak iin nelere dikkat edilmesi gerektiini belirle-yebilecek,

    11. Tartma bakannn grevlerini renecek,

    12. Topluma ak tartmalarn ortak amalarn belirleyebilecek,

    13. Panelin zelliklerini aklayabilecek,

    14. Panel yneticisinin ilevlerini belirleyebileceksiniz.

    ANAHTAR KAVRAMLAR

    PANEL

    SLAYT SUNUM

    DL

    MESAJ

    MNAZARA

    BAKAN

    TARTIMA

    LETM

  • 11

    Sizinle ayn dncede olmayan kiilere dncelerinizi anlatrken nasl bir tutum izlemelisiniz?

    UYGULAMA VE ALITIRMA ALIMALARI

    1. GNMZDE LETM

    2.1. letiim Nedir?

    LETMN TRLER

    KLER ARASI LETM

    SZL

    DL BEDENSEL TEMAS

    MEKN KULLANIMI

    DL TES YZ VE BEDEN HAREKETLER

    ARA KULLANIMI

    SZSZ

    LETM

    Keyfin nasl?

    yi, ya senin?

  • 12

    DL VE ANLATIM 3

    letiim, iletilen bilginin hem gnderici hem de alc tarafndan anlald or-tamda bilginin bir gndericiden bir alcya aktarlma srecidir. Organizmalarn eitli yntemlerle bilgi alverii yapmalarna olanak tanyan bir sretir. letiim, tm ta-raflarn zerinden bilgi alverii yaplacak ortak bir dili anlamalarna ihtiya duyar.

    Belirli mesajlarn kodlanarak bir kanal araclyla bir kaynaktan bir hedefe/al-cya aktarlmas srecidir. rnein bir konumac (kaynak) ortak bir dil araclyla (rn. Trke) kodlad belirli kelimeleri (mesaj/ileti) ses dalgalar ve hava yoluyla (kanal) dinleyiciye/almlaycya (hedef ) aktarr. Bu srete geribildirim hedefleniyor-sa iletiyi gnderen baat kaynak, hedef/almlayc ise sonat kaynak olarak tanm-lanr.

    3.1. letiimin geleriletiimi aklamak iin alt temel ge kullanlr:

    Kaynak (Gnderici) Alc (Hedef ) leti (Mesaj) Balam (Ortam)

    Dil ile letiim:nsanlarn duygu ve dncelerini szckler ya da semboller yolu ile aktarma ve an-

    lamlandrma biimine denir.Dil tesi letiim:Sesin niteliiyle ilgilidir; ses tonu, sesin hz, iddeti, hangi kelimelerin vurguland,

    duraklamalar vb. zellikler dil tesi iletiim saylr.

    SZL LETM

    Dil ile iletiimde kiilerin ne syledikleri, Dil-tesi iletiimde ise nasl syledikleri nemlidir.Aratrmalar, insanlarn gnlk yaamda birbirlerinin ne sylediklerin-den ok nasl sylediklerini dikkat ettiklerini gstermektedir.1981 ylnda Los Angeles California niversitesinde Albert Mehrabian tarafndan yaplan bir aratrmada normal iletiimin:

    %55 beden dili%28 ses tonu%7 si kullanlan kelimelerle yapld ortaya konmutur.

  • 13

    DL VE ANLATIM 3

    Dnt (Geri bildirim) Kanal (Ara)

    Gnderici, duygu dnce ve istein aktarlmasnda sz syleyen kii veya topluluklara denir. Alc, iletilen sz alan kiiye veya toplulua denir. Ayn ekil-de ileti, gnderici ile alc arasnda aktarlmakta olan duygu, dnce ya da istee denmektedir. Bu temel iletiimin gerekletii ortama balam; gnderici ile alc arasndaki iletinin gnderilme ekline kanal denmektedir. Eer varsa iletiye verilen her trl yant da dnt olarak adlandrlmaktadr. Eer sistemde bir tr ifreleme sz konusuysa ve konuan iki kiinin birbirini anlad seslerden oluan ve belli ku-rallar olan her doal dile de kod denir.

    LETMDE DLN LEVGndergesel ilev:letinin, dilin gndergeyi olduu gibi ifade etmesi amacy-

    la oluturulmasdr. Dilin bilgi verme ilevidir. Ama, gnderge konusunda doru, nesnel gzlemlenebilir bilgi vermektir. Daha ok kullanma klavuzlarnda, bilimsel metinlerde,nesnel anlatmlarda karmza kar.

    Heyecana Bal lev:Gndericinin iletinin konusu karsndaki duygu ve he-yecanlarn dile getirme amacyla iletisini oluturmasdr. Bu ilev, gndericinin ken-di iletisine kar tutum ve davrann belirtir. Bu ilevde duygular, heyecanlar sz konusudur. zel mektuplar, lirik iirler, eletiri yazlar dilin bu ileviyle oluturulur.

    Alcy Harekete Geirme levi: leti, alcy harekete geirmek zere dzen-lenir. Ama, alcda bir tepki ve davran deiiklii yaratmaktr. Propaganda amal siyasi sylevler, reklm metinleri, el ilanlar genellikle dilin bu ileviyle oluturulur. Bu ilevde olan gndergelerde gnderici, iletiyi alan iin iine sokmay, sorgulama-y iter.

    Kanal Kontrol levi: letinin, kanaln iletiyi iletmeye uygun olup olmadn renmek amacyla dzenlenmesidir. Gnderici ve alc arasnda iletiimin kurul-masn, srdrlmesini ya da kesilmesini salayan ilevdir. letinin ieriinden ok iletinin devam etmesi amaldr. Trenlerde, uzun sylevlerde aile yaknlar ya da sevgililer arasndaki konumalarda kullanlr.

    letiimle ilgili bilgileri hem sunum eklinde hem de metin eklinde okudunuz. Oku-nan metinle yaplan sunumu etkisi bakmndan karlatrarak hangisinin daha etkili olduunu syleyiniz.

    ETKNLK

  • 14

    DL VE ANLATIM 3

    Dil tesi lev:letinin dille ilgili bilgiler vermek, dili aklamak zere dzenlen-mesidir. Bilimsel metinlerde ve retme amal konumalarda karmza kan Yani, demek istiyorum ki, bir baka deyile gibi szcklerde kendini gsteren dil tesi ileve gnlk yaamda da rastlanr. Dil tesi kavram, st dil ifadesiyle de karlanr.

    iirsel (Sanatsal) lev: letinin iletisinin kendinde olmasdr. Bu durumda ileti, kendi dnda herhangi bir eyi, herhangi bir olguyu ifade etmez, yanstmaz. Obje, iletinin kendisidir ancak bu; iletinin insandan, hayattan ve yaanlandan soyutlanmas deildir. Burada sanata zg gereklik vurgulanr.

    rnein dilin iirsel ilevde kulland metinler olan iirlerde iirin amac, o iirin kendisidir. Dilin iirsel ilevini kullanan gnderici alcda hissettirmek istedii etkileri uyandrmak iin bu ilevi harekete geirir. Edebi sanatlardan, arml szcklerden yararlanarak imgeler oluturur, szckleri daha farkl anlamlarda kullanr. Edeb metinlerde dil, iirsel ilevde kullanlr.

    4.1. letiim ve Teknolojiamzda bilimsel ve teknolojik gelimeler sayesinde iletiim olanaklar

    eitlenmi, bu da iletiimi hi olmad kadar kolaylatrmtr. Hayatmzn her aamasnda var olan iletiim, biliim teknolojilerinin yaygnlamasyla birlikte kreselleen dnyann en temel gesi hline gelmitir. Teknoloji, ciltlerce ansiklopediye ancak sabilecek bilgi, resim ve grafikleri bir CDye ya da tanabilir bir bellee yklemeye olanak salamaktadr.

    letiimde seeneklerin oalmas, benzer anlamsal ierik tayan iletilerin farkl ve etkileyici ekillerde sunulmasn bir zorunlulua dntrmtr. Bu du-rumu bir rnekle aklayacak olursak bundan yzyl nce televizyon satan biriyle bunu gnmzde yapan birinin amalar ayn olsa da bu kiilerin iletiim etkinlikle-ri, iletileri ve bu iletilerin dile getirili biimleri farkl olacaktr.

  • 15

    DL VE ANLATIM 3

    1. yi ve akc bir konuma hazrlamak hafta srer. (Mark TWAIN) szne katl-yor musunuz? Aklaynz?

    2. Aadaki cmlelerde bo braklan yerleri doldurunuz.letilen bilginin hem gnderici hem de alc tarafndan anlald ortamda bilginin