Aleksander Kołodziejczyk

  • View
    67

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Aleksander Kołodziejczyk. A L K A L O I D Y. Gdańsk 2013. Alkaloidami nazywane są (z pewnymi wyjątkami) organiczne zasady , wykazujące zwykle silne reakcje fizjologiczne . Nazwa pochodzi z j. arabskiego: al-kali = potaż - PowerPoint PPT Presentation

Text of Aleksander Kołodziejczyk

  • Aleksander KoodziejczykA L K A L O I D YGdask 2013

  • Alkaloidami nazywane s (z pewnymi wyjtkami) organiczne zasady, wykazujce zwykle silne reakcje fizjologiczne. Nazwa pochodzi z j. arabskiego: al-kali = pota oraz greckiego eidos = zasada i oznacza przybierajcy posta zasady, inaczej zwizek zasadopodobny. Alkaloidami s gwnie aminy pochodzenia rolinnego, rzadziej zwierzcego; znane s rwnie alkaloidy syntetyczne.Do alkaloidw nie nale biaka i produkty ich hydrolizy, czyli peptydy oraz AK, pomimo tego, e powstaj one gwnie z aminokwasw. Alkaloidy wykazuj czsto dziaanie stymulujce, narkotyczne lub nawet silnie toksyczne.W XIX w., kiedy rodzia si chemia organiczna, dominowaa teoria rwnowagi; uwaano, e w naturze zasady powinny by rwnowaone przez kwasy. Ju na pocztku XIX w. poznano wiele naturalnych kwasw, gwnie KT, natomiast rzadko spotykane zasady, wystpjce w maych steniach (zwykle
  • WYSTPOWANIEWytwarzaj s gwnie przez niektre roliny, nalece do rodzin: makowatych (Papaveraceae), motylkowatych (Papilinaceae), strczkowych (Leguni), jaskrowatych (Ranunculaceae), psiankowatych (Solanceae), marzanowatych (Rubiaceae) oraz pewnych rolin niszych, np. widakw, skrzypw i grzybw. Pord zwierzt produkuj jedynie niektre owady, salamandry, aby i wije. Liczba odkrywanych nowych alkaloidw szybko ronie. Do 1957 r. wyizolowano ich2233 z 3761 gatunkw rolin (156 rodzin), do 1976 r. ponad 5 tys. z 7 tys. gatunkw rolin, do 1989 r. ponad 10 tys., a w 1995 r. znano ju okoo 15 tys. alkaloidw. Dane z 2007 r. mwi o identyfikacji 21 tys. alkaloidw.Alkaloidy gromadzone s najczciej w peryferyjnych czciach rolin, np. w korze (chinina, cynchoina, johimbina), w liciach (kokaina, nikotyna, koniina), w nasionach (strychnina, brucyna, kofeina, rycynina, LA-111), w odygach i somie (morfina, kurara), w owocach (kapsaicyna, morfina, papaweryna), w korzeniach (rezerpina, pelletieryna), w cebulkach (galantamina), w kczach (atropina) czy przetrwalnikach grzybw (alkaloidy sporyszu).

  • Stenie A w materiale biologicznym rzadko przekracza 1%, np. zawarto chininy w korze drzewa chinowego dochodzi do 10%. Stenie A w surowcu zaley od klimatu, pory zebrania surowca, stopnia dojrzaoci czy odmiany roliny. W somie makowej rosncym w klimacie umiarkowanym jest znacznie mniej morfiny ni pochodzcej z krajw poudniowych. Alkaloidy wystpuj w postaci soli z popularnymi kwasami, np. jabkowym, cytrynowym, szczawiowym, bursztynowym lub kwasami specyficznymi dla danej zasady, np. kwasem chinowym czy tropowym.Alkaloidami syntetycznymi s, np. amfetamina, metadon, nalokson, pavulon.Pozyskiwanie. Alkaloidy wyodrbnia si z rozdrobnionego surowica rolinnego poprzez uwalnianie ich z soli za pomoc takich zasad jak: NH3.aq, NaOH, Na2CO3 lub Ca(OH)2, po czym woln zasad ekstrahuje si rozpuszczalnikami organicznymi nie mieszajcymi si z wod, np. CHCl3, CH2ClCH2Cl lub benzyn. Nastpnie reekstrahuje si je z rozpuszczalnika do zakwaszonej wody do wody przechodz jedynie substancje zasadowe. Ponownie utworzone sole alkaloidw krystalizuj z wody lub przeprowadza si je w wolne zasady. Wspczenie alkaloidy wyodrbnia si z surowcw rolinnych za pomoc jonitw. Alkaloidy lotne, np. nikotyn izoluje si poddajc tyto destylacji z par wodn w rodowisku zasadowym.

  • BiosyntezaNaturalne alkaloidy s wytwarzane gwnie z aminokwasw. Stwierdzono, e co najmniej 5 tys. alkaloidw powstaje z 4 aminokwasw: Phe, Lys, Trp i Orn. Kluczowym substratem w biosyntezie wielu A jest benzylotetrahydroizochinolina (BHICh), produkt kondensacji dwch czsteczek Phe.BHIChW niektrych A szkielet BHICh jest zachowany w caoci; przykadami s:retikulinalaudanidynaW wielu innych A zachoway si fragmenty szkieletu BHICh.BHIChRola fizjologiczna alkaloidw jest nadal niewyjaniona. Nie moe by istotna dla wytwarzajcych je rolin, poniewa roliny tropikalne uprawiane w klimacie umiarkowanym czsto trac zdolno biosyntezy alkaloidw.

  • Podzia z uwagi na konstytucj: nie zawierajce atomu N w piercieniu (protoalkaloidy); pochodne pirolu; pochodne 1-metylopirolizydyny; pochodne pirydyny lub piperydyny; zawierajce nieskondensowane piercienie picio lub/i szecioczonowe; zawierajce skondensowane piercienie picio- lub/i szecioczonowe; grupa tropanu; zawierajce dwa skondensowane piercienie piperydynowe; pochodne chinoliny lub izochinoliny; pochodne indolu; pochodne imidazolu; pochodne puryny; terpenoidowe; steroidowe (pochodne cyklopentanoperhydrofenantrenu); peptydowe.Podzia alkaloidwWg pochodzenia, np. alkaloidy szaleja, makowe, chinowe, itp. Zwykle w jednej rolinie wystpuje wicej ni jeden alkaloid, np. z maku wydzielono ponad 20 A, z kory chinowej 24, z lici tytoniu 10, a z lici koki 7. Czsto s to zwizki o zblionej budowie, ale mog to by substancje nalece do rnych grup chemicznych.

  • Alkaloidy nie zawierajce atomu N w piercieniu

    EFEDRYNA (1R,2S)-1-fenylo-1-hydroksy-2-(N-metyloamino)propan wytwarzana jest przez krzew o nazwie przl (Ephedra). Rozszerza oskrzela, wzmaga czynno serca, pogbia i przyspiesza oddech, pobudza ukad nerwowy, podwysza cinienie krwi zwajc naczynia krwionone.Znalaza szerokie zastosowanie lecznicze; nie jest narkotykiem, ale w sporcie zostaa uznana jako niedozwolony doping. Konstytucja efedryny jest zbliona do tzw. katecholoamin, substancji penicych rol neuroprzekanikw. efedrynaadrenalina (epinefryna)noradrenalinadopaminaW czsteczce efedryny znajduj si 2 chiralne atomy wgla; znane s 4 stereoizomery tego zwizku.L(-)-efedrynaD(+)-efedrynapseudoefedrynaerytrotreo

  • Naturalna lewoskrtna efedryna jest najbardziej aktywnym farmakologicznie izomerem. W lecznictwie stosowana jest take efedryna racemiczna (syntetyczna).AMFETAMINA (2R)-1-fenylo-2-aminopropanSyntetyczny analog efedryny (2R)-deoksynorefedrynaAmfetamina w wikszoci krajw uwaana jest za narkotyk, a wic jej produkcja, dystrybucja i zaywanie s zakazane. Zaliczana jest do rodkw psychostymulujcych (analeptykw), czyli substancji pobudzajcych obwodowy i orodkowy ukad nerwowy. Powoduje wzrost aktywnoci i odpornoci na znuenie, wzmaga napd psychoruchowy, usuwa zmczenie fizyczne i psychiczne.Zaywaniu amfetaminy towarzysz nieprzyjemne objawy uboczne: sucho w ustach, zmiany cinienia ttniczego, zaburzenia odkowo-jelitowe, nadmierne poty, trudnoci w oddawaniu moczu, ble gowy, brak aknienia, bezsenno. W wikszych dawkach wywouje eufori, nerwowo, niepokj, zaburzenie procesw mylowych, zaburzenie akcji serca, piczk, drgawki i w kocu mier. Amfetamina nie daje typowego zespou abstynencyjnego, ale wywouje siln tolerancj, czyli przyzwyczajenie organizmu, w skutek czego dla spowodowania oczekiwanego efektu s z czasem potrzebne coraz wiksze dawki.

  • Amfetamina z uwagi na nisk cen, wysok poda i du skuteczno jest od kilku lat najpopularniejszym narkotykiem! W Japonii na przeomie XX i XXI w. okoo 78% kontrolowanych narkomanw byo pod wpywem amfetaminy, w Czechach 70%, a na Filipinach 60%. W USA amfetamina powoduje wicej zgonw ni heroina i kokaina razem wzite. Popularne s te analogi amfetaminy. Szkodliwo tego typu substancji podwysza ich nielegalne rozprowadzanie i brak kontroli nad ich jakoci.FENYLOETYLOAMINA, (PAE)Jest to naturalny analog amfetaminy, wytwarzany przez organizm ludzki w stanach emocjonalnych. Jej dziaanie przypomina reakcj organizmu na amfetamin. PEA nazywana jest hormonem mioci, poniewa wydzielana pod wpywem spojrzenia, dotyku, zapachu, a nawet wspomnienia osoby kochanej wywouje: odczucie bogoci, zadowolenia i radoci; szybszy oddech i rumiece. Zwiksza odpornoci na zmczenie, brak snu i na gd, powoduje fizyczn i psychiczn nadaktywno.amfetamina

    fenyloetyloamina

  • W najsilniejszej fazie zakochania ponad 80% myli, nt oczekiwa, uwielbienia, niepewnoci, a take podejrze i zazdroci powica si partnerowi; nie dostrzega si przy tym jego wad i niedostatkw (euforia). Pod wpywem miosnych wzrusze organizm wydziela coraz wicej PEA, ktra na zasadzie sprzenia zwrotnego pogbia uczucie. Obserwuje si jednak tolerancj organizm wymaga coraz wikszych dawek hormonu, a po osigniciu maksymalnej wydajnoci wytwarzania PEA nastpuje osabienia uczucia, a nawet jego zanik!Jeeli z czasem mio nie zostaje przeksztacana w gbok przyja i przywizanie, pojawia si jej kryzys. Przyja i przywizanie s rwnie stymulowane chemicznie, take przez substancje o waciwociach narkotycznych, przez tzw. peptydy opioidowe gwnie endorfiny, ktrych dziaanie przypomina morfin. Kreowanie mioci czy innego uczucia jest jednak bardziej skomplikowane ni tylko reagowanie na dziaanie endogennych stymulatorw.Oprcz wielu substancji chemicznych takich jak: PEA, opioidy, neuroprzekaniki katecholoaminowe (dopamina, adrenalina, noradrenalina, itp.), hormony tylnego pata przysadki mzgowej (oksytocyna) oraz hormony pciowe, istotn rol peni czynniki psychiczne uksztatowane przez wychowanie, religi, wzorce i presj rodowiska. Ludzie, ktrzy nie potrafi przey zauroczenia inn osob czsto cierpi na niedostatek, a nawet brak PEA. Czasami podawanie PEA lub jej analogw przywraca zdolno do przeywania gbszych odczu.

  • Fenyloetyloamina jednak nie moe suy jako lubczyk! Podawana egzogennie jest typowym narkotykiem, ktry powoduje wiele szkodliwych efektw. Bez waciwego przygotowania psychicznego, bez wzorcw i pozytywnego nastawienia, trudno ksztatowa waciwe uczucie. Analogi PEA (MDMA - metylon) wchodz w skad ekstazy, narkotyku popularnego na dyskotekach. Ekstaza dostpna jest w postaci tabletek rnego ksztatu i koloru, z wytoczonymi na nich wzorami i symbolami.MESKALINA jest wytwarzana przez Lophophora willimsii (peyot), kaktus rosncy na poudniu USA i w Meksyku. Wywouje euforie i halucynacje, stany odurzeniowe, poczone z barwnymi wizjami, utrat poczucia czasu i przestrzeni. Wiksze dawki meskaliny powoduj parali i mier. Przyjmowana wielokrotnie, nawet w maych dawkach, prowadzi do uzalenienia, zmiany osobowoci i objaww schizofrenii. Wielu malarzy przelewao na ptno barwne wizje wywoywane meskalin. Jednym z nich by Witkacy.METADON, jest syntetycznym