Aleksander hr. fredro

  • View
    912

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Aleksander hr. fredro

  • 1.

2. Urodzi si 20 czerwca 1793 u stp Karpat, w Surochowie niedaleko Przemyla w bogatej rodzinie szlacheckiej (niegdy senatorskiej). Do Bekowej Wiszni rodzice Aleksandra Fredry sprowadzili si w 1797. "Nauki pobiera w domu, a charakteru bdc raczej zamknitego w sobie, anieli skonnego do wesooci modzieczej, nie dawa niczym jeszcze pozna zarodkw siy i twrczoci komicznej, ktre sie pniej tak wietnie w nim rozwiny. Zarodki te przecie rycho juz spoczyway w tym badawczym, modocianym umyle, ktry ca zdolno wyta na poznanie swojego otoczenia, na uchwycenie zarwno indywidualnych, jak spoecznych wad i miesznoci, w ktrym, pod powok smtnego nieraz dumania, dojrzewa szybko bystry zmys spostrzegawczy, ktrego by z pozoru trudno sie w nim byo domyle. Po raz pierwszy to usposobienie wewntrzne przyszego poety objawio sie na zewntrz, kiedy liczc dwanacie lat ycia, bez widocznego znikd impulsu, bez niczyjego przyczynienia sie, zabra sie nagle do napisania komedyii". Kiedy 12 stycznia 1806 roku jego matka Marianna Fredrowa zgina w poarze dworu w Be kowej Wiszni, ojciec Jacek hrabia Fredro zdecydowa sie na zamieszkanie wraz z dziemi we Lwowie. 3. W 1809 roku, po wkroczeniu do Galicji polskich oddziaw pod dowdztwem ksicia Jozefa Poniatowskiego, przyszy komediopisarz, majc wtedy zaledwie szesnacie lat, zacign sie do armii Ksistwa Warszawskiego, gdzie suy w formacjach uanwi strzelcw konnych. Pniej by rwnie w wojsku Napoleona.W 1812 roku wzi udzia w jego wyprawie na Moskw, ktra przyniosa mu Zloty Krzy Virtuti Militari. W latach1813-1814 przeby cala kampanie napoleosk jako oficer ordynansowy w sztabie cesarza. Waczy pod Smoleskiem, Berezyna, Lipskiem. W 1814 roku za zasugi wojenne zosta te odznaczony Krzyem Legii Honorowej. Po abdykacji Napoleona w 1815 roku powrci do kraju i osiad w rodzinnym majtku w Bekowej Wiszni. 4. Okoo 1817 pozna Zofi hr. Skarbkow, z domu Jabonowsk, i zakocha si na cae ycie. Zofia Jabonowska jako 15-letnia dziewczynka zostaa wydana za hr. Skarbka, jednegoz najzamoniejszych ludzi w Galicji. Opucia go po kilku latach nieudanego maestwa, ale na polubienie Aleksandra czekaa przeszo 10 lat. Sprawa jest do niejasna, bo hr. Skarbek nie wyraa sprzeciwu, a zaatwienie "rozwodu kocielnego" byo w tych sferach spoecznych gwnie kwesti pienidzy. Opr stawiaa kierowana chyba konwenansami rodzina Jabonowskich. Ale zawarte wreszcie w 1828 maestwo byo bardzo szczliwe. Dochowao si te dwojga dzieci o aspiracjach literackich: Zofii, pniejszejhr. Szeptyckiej, autorki WSPOMNIE Z LAT UBIEGYCH, i syna, Jana Aleksandra, take komediopisarza. Zofia crka Fredry(1837-1904)Jan Aleksander syn Fredry(1829-1891) 5. Zofia Skarbkowa w posagu wniosa m.in. majtek wOdrzykoniu pod Krosnemwraz z zamkiem"Kamieniec" . Przegldajc stare akta, natrafi Fredro na dokumenty mwice o tym, e w pierwszej poowie XVII wieku toczy si spr midzy wacicielami dwch czci zamku - wojewodPiotrem Firlejemi kasztelanemJanem Skotnickim . Po wielu latach procesw spr ten zakoczy si maestwem Piotra Firleja z kasztelank Zofi Skotnick. Wanie std Fredro zaczerpn pomys do napisania najbardziej znanej swojej komedii -"Zemsty" , w ktrej w wietny sposb sportretowa rnych przedstawicieli odchodzcego w przeszo "wiata szlacheckiego" oraz ukaza kultur i obyczaje polskiej szlachty. 6. Fredro bardzo skutecznie zarzdza rodzinnym majtkiem, ale te by oywiony duchem obywatelskim. Bra czynny udzia w spoecznym yciu ziemiastwa, po 1831 reprezentowa jego interesy w galicyjskim Sejmie Stanowym. W okresie Wiosny Ludw zosta oskarony o zdrad stanu za wystpienia przeciw Austrii. ledztwo ostatecznie umorzono. Lata 1850-55 spdzi z rodzin w Paryu. By czonkiem Towarzystwa Przyjaci Nauk, od 1873 czonkiem Akademii Umiejtnoci. Ostatnie lata ycia spdzi we Lwowie, ktrego by honorowym obywatelem. 7. Pomimo stworzonej przez samego Fredr legendy, e tworzy zupenie "bez nauki" itylko dla rozrywki - nie jest to prawd. Duo czyta iodwiedza wiele teatrw, mona powiedzie, e by znawc teatru. Bardzo troszczy si owydania swoich dzie. Niektre teksty wielokrotnie przerabia ipoprawia. Dzieje twrczoci Fredry mona podzieli na dwa gwne okresy. Chocia najbardziej znane dziea Fredry to komedie, pisa on rwnie wiersze ocharakterze osobistym ( Pro memoria ), patriotycznym, bajki - choby najbardziej znanePawe iGaweczyMapa wkpieli ; ballady, listy poetyckie, poematy, aforyzmy - zebrane wtomieZapiski starucha . Napisa te Fredro powie humorystyczn zatytuowanNieszczcia najszczliwszego maipowie dramatycznDziennik wygnaca . 8.

  • Gwatu, co si dzieje!
  • Intryga naprdce
  • Damy i Huzary
  • Doywocie
  • M i ona
  • Pan Geldhab
  • Pan Jowialski
  • luby panieskie czyli Magnetyzm serca
  • Trzy po trzy
  • Wielki czowiek do maych interesw
  • Zapiski starucha
  • La Vengeance.
  • Piczomira krlowa Branlomanii
  • Sztuka obapiania
  • Rewolwer
  • Zemsta

9. Arcybogata biografia najwikszego polskiego komediopisarza Aleksandra hrabiego Fredry bardzo cile wie si z dwoma, granic od siebie oddzielonymi regionami, Podkarpaciem w Polsce i Obwodem Lwowskim na Ukrainie. Te urocze tereny i zaktki, z caym bogatym i unikalnym inwentarzem zasobw materialnych i ludzkich, zostay przez niedocignionego mistrza sowa, artu i ironii, przemiewc i bezlitosnego krytyka narodowych przywar, mentalnoci i obyczajw, a zarazem gorliwego patriot i spoecznika uwiecznione w jego twrczoci literackiej.Dla turysty, ktry zdecyduje si przemierzy transgraniczny szlak wiodcy ladami Aleksandra Fredry, za znakomity przewodnik posuy moe pamitnik "Trzy po trzy", ktry obfituje w interesujce, pene nigdzie indziej spotykanych szczegw opisy tych niepowtarzalnych okolic i ich mieszkacw. 10. Krocienko Wyne- 9 listopada 1828 r. we dworze w Krocienku siostra Aleksandra Cecylia ..Jabonowska wyprawia nowoecom weselne gody. Zjechaa na nie licznie okoliczna szlachta, m.in. ..Ostaszewski, Grabiscy z Haczowa, Trzeciescy i czenikowicz Urbaski z Komborni -..najprawdopodobniej pierwowzr postaci Czenika w "Zemcie". 11. Rudki-"...Co niedziela zajedaa ogromna poczwrna kareta szeciu kasztanowymi komi...Za karet szed kocz poczwrny, rwnie ogromny, czterema komi... Jechalimy na msz do Rudek ..."(Trzy po trzy). Niedawno odrestaurowano koci z kaplic i krypt Fredrw, zamieniony po 1939 roku na magazyn, sanktuarium Matki Boskiej Rudeckiej. W 1990 roku odbyy si tu uroczystoci ponownego pochwku Aleksandra Fredry i jego najbliszych. 12. Hoczew- Aleksander Fredro z bratem Sewerynem towarzyszy ojcu w podry do dbr rodzinnych. "...Na grzbiecie pagrka mj ojciec wstrzyma konia i zawoa rzewnym gosem: "Hoczew... Tu, w tym zamku urodziem si"...W dolinie nad brzegiem rzeki pyncej do Sanu ujrzelimy szcztki niewielkiego zamku. Obok biay dworek i gospodarskie, do porzdne zabudowania. Dalej kociek, karczma i chaty wzdu gu rozsypane... "(Trzy po trzy) 13. Aleksander Fredro by czowiekiem penym wewntrznych sprzecznoci: aktywny i zaangaowany w sprawy publiczne, szuka zarazem samotnoci i przejawia skonno do mizantropii. Ostatnie lata ycia, naznaczone chorobami, spdzi z dala od wiata w cisym gronie rodzinnym. Zmar 15 lipca 1876 roku we Lwowie, zosta za pochowany w rodzinnej krypcie kocioa w Rudkach kolo Lwowa. Jego pogrzeb by wielka manifestacja patriotyczna. Cale miasto udekorowano czarnymi flagami, a wrd tysicy ludzi znalazy sie delegacje wszystkich organizacji narodowych. Na czele tych z Krakowa szed prezydent miasta Mikoaj Zyblikiewicz. W 1897 roku staraniem Kola Literacko-Artystycznego we Lwowie wystawiono pomnik Aleksandra hrabiego Fredry, duta prof. Ludwika Marconiego. Znajduje sie on obecnie na wrocawskim rynku. 14. Pomnik Aleksandra Fredry: na wysokim piaskowym cokole pokrytym z 3 stron inskrypcjami znajduje si, odlana z brzu, figura siedzcego poety w czamarze, z rulonem papieru i pirem - wykonany zosta w 1879 roku, przez L. Marconiego a ufundowao go Lwowskie Koo Literacko - Artystyczne. Pierwotnie znajdowa si we Lwowie, potem przeniesiony do Wilanowa, przekazany przez Zwizek Radziecki trafi do Wrocawia, gdzie zosta odsonity 15.07.1956 roku w 80 rocznic mierci komediopisarza. Stan w pd. czci Rynku, w miejscu pomnika krla Fryderyka Wilhelma III. Wpisa si na trwae w pejza miasta, jest ulubionym miejscem spotka i centrum wydarze artystycznych.