Sociologija Sociologija Prava Web (1)

  • View
    61

  • Download
    5

Embed Size (px)

DESCRIPTION

prezentacija

Text of Sociologija Sociologija Prava Web (1)

  • UNIVERZITET U TRAVNIKU

    PRAVNI FAKULTET

    OPTA SOCIOLOGIJA SA SOCIOLOGIJOM PRAVA

    PROF. DR. KUSTURA MENSUR (mensur92@yahoo.de)VII ASISTENT, MR. KNEEVI KRISTINA (kristina.knezevic@pfk.edu.ba)

  • LITERATURAOsnovna literatura:

    Fuad Saltaga: Sociologija, Pravni fakultet, Sarajevo 2006Jean Karbonije: Pravna sociologija, Sremski Karlovci Novi Sad; CID Titograd, 1992

    Dopunska literatura:

    Mitrovi M. Milovan: Uvod u Sociologiju i sociologiju prava, Slubeni glasnik, Beograd 2006Duko Vrban: Sociologija prava, Golden Marketing Tehnika knjiga, Zagreb 2006Saa Bovan: Osnovi sociologije i sociologije prava, Sluzbeni glasnik, Beograd 2008George Ritzer: Suvremena sociologijska teorija, Zagreb, Nakladni zavod, Globus 1997Entoni Gidens: Sociologija, CID Podgorica Romanov Banja Luka 2001

  • PREDMET SOCIOLOGIJE, SOCIOLOSKI METOD, SOCIOLOGIJA PRAVASociologija prouava ono sto je zajedniko svim drutvenim pojavama, odnosno ona vri sintezu i uoptavanje rezultata posebnih drutvenih nauka. Ona definira pojam ljudskog drutva kao cjeline svih drutvenih pojava, zakone meusobne uslovljenosti i povezanosti svih tih pojava u jednu cjelinu kao i zakone razvoja drutva kao cjeline. Dakle, sociologija ne samo da utvruje ono sto je zajedniko svim drutvenim pojavama nego i ono sto je zakonitost svih ljudskih drutava kako u pogledu njihove strukture tako i u pogledu njihovog razvoja. Ono sto sociologija nauno definira kao svoj predmet je povezanost svih drutvenih pojava u jednu cjelinu i razvoj te cjeline u kretanju, meusobnu uslovljenost tih pojava jednih na druge i uticaj svake od njih na cjelinu i cjeline na nju. Isto tako, sociologija prouava i korelacije drutva s ostalim pojavama u prirodi u onoj mjeri koliko je priroda postala podrutvljena.

    Sociologija prouava pojam drutva i njegovu strukturu sastavljenu iz razliitih segmenata drutvenih pojava. To je ono sto se definise drutvenom statikom, jer se ovdje drutvo prouava u stanju mirovanja, daje se presjek drutva bez obzira na njegovo kretanje. Nasuprot definisanju drutvene strukture, drugi dio sociologije pouava i definise drutvenu dinamiku (odnose, relacije) meusobnu uslovljenost s jedne strane drutva i izvandrutvenih pojava (priroda), s druge strane, drutvo u cjelini i njegove sastavne elemente, i na kraju, interakciju i funkcionalnost samih tih elemenata.

  • PREDMET SOCIOLOGIJE, SOCIOLOSKI METOD, SOCIOLOGIJA PRAVAMetod definiemo kao nain kojim se u nauci dolazi od saznanja predmeta koji prouavamo, a metodologija je nauka o metodu. Kondenzirano reeno, sutinu metoda odreujemo kao postupak kojim se, na osnovu prethodnog znanja o predmetu nauke, dolazi do daljeg, potpunijeg saznanja. U najirem smislu, metod obuhvata tri primarna segmenta. Prvo, rije je o postupku kako se dolazi do saznanja, tj. koje radnje treba izvriti da bi se dolo do saznanja istraivanog predmeta. Drugo, to je saznanje o samom predmetu, koje omoguava da se postupak bolje prilagodi predmetu i tako obuhvati i svom korijenu. I tree, to su sredstva pomou kojih se predmet moe u sutini saznati. Opti postupak naunog saznanja predmeta istraivanja sastoji se iz est osnovnih faza: odreivanje predmeta istraivanja, postavljanje generalne hipoteze, prikupljanje injenica, opis pojave, nauno objanjenje, postavljanje naunog zakona i provjeravanje objanjenja utvrenog zakona.Metode prikupljanja injenica u sociologiji su: posmatranje, ispitivanje, mjerenje, eksperiment, uporeivanje, analiza studije sluaja.Posmatranje kao poseban metod podrazumijeva racionalno pasivan odnos posmatraa, apstrahovan od emocija, interesa i real-politikih potreba, usmjeren na objektivno posmatranje pojave onakve kakvom se ona manifestuje u stvarnosti, nasuprot eksperimentu gdje je posmatra aktivni akter same pojave.

  • PREDMET SOCIOLOGIJE, SOCIOLOSKI METOD, SOCIOLOGIJA PRAVAIspitivanje je in kad ispitiva postavlja pitanje o izvjesnim socijalnim pojavama na koje ispitanik odgovara. Po pravilu, ispitivanje koristi usmeni razgovor, ali moe biti i pismeno. Ispitivanje hronoloski ide prvo od slobodnog razgovora, u kome se pitanja formuliu u toku sadraja razgovora, i drugo, razgovora na osnovu unaprijed pripremljenog upitnika koga se ispitiva treba strogo pridravati. Pismena ispitivanja vre se pomou pisanog upitnika, gdje ispitanici odgovaraju pismeno.Pod mjerenjem se podrazumijeva kvantitativno posmatranje pojava. Za mjerenje drutvenih pojava u okviru sociologije konstituirana je sociometrija. Ona nije nita drugo nego socioloki metod za mjerenje drutvenih pojava. Sociometrija mjeri stepen privlaenja ili odbijanja pojedinih individuuma u okviru odreene grupe i na taj nain izvodi sociometrijski test.Pod eksperimentom se u sociologiji definie posmatranje pojave koja je vjetaki proizvedena, u cilju sto boljeg prouavanja. Sutina eksperimenta sastoji se u tome da se u novoproizvedenoj eksperimentalnoj situaciji, obezbijede povoljniji uslovi i okolnosti za posmatranje neke pojave nego u prirodnoj situaciji.

  • PREDMET SOCIOLOGIJE, SOCIOLOSKI METOD, SOCIOLOGIJA PRAVASociologija prava kao posebna socioloka disciplina odgovara na krucijalno pitanje: kako se pravo primjenjuje? Sociologija prava bavi se stvarnou prava.Dva podruja: 1. proces nastanka i promjene prava kako pravo funkcionira kao socijalna institucija povezana s drugim elementima drutva: socijalnim, ekonomskim, kulturnim i politikim kontekstom; 2. primjena prava, te stvarnost prava, odnosi i materijalni uinci koje pravo produkuje.U smislu posebne sociologije, sociologija prava je primjena empirijskih sociolokih metoda na pravne probleme. Njen predmet obuhvata i ispitivanje uslova i naina primjene pravnih normi, socijalnog konteksta, odnosa javnosti prema pravu, pravnim institucijama, pravnim sistemima i akterima, pravne profesije i karijere i mnogih drugih pitanja. U sociologiji prava postoji tri glavna teorijska pravca: funkcionalistiki, marksistiki i instrumentalistiki, iji se nastanak povezuje s tri velika sociologa: Durkheim, Marx i Weber: funkcionalistiki pravac vezuje se za Emila Dirkema, a kasnije za Parsonsa. Instrumentalistiki pravac stoji u vezi sa Max Weber, dok marksistikom pravcu pripadaju: Kral Marx, Stucka, Pasukanis, zatim neomarksisti (Neumann, Habermas).

  • O POJMU DRUTVA U SOCIOLOGIJI1. O pojmu drutvaDrutvo je pojava sui generis ili, drutvo je poseban kvalitet u objektivnoj stvarnosti;Sutinu drutva ine najrazliitiji odnosi meu socijalnim grupama;

    2. Pojam savremenog drutvaSavremeno drutvo ini zaseban konkretni totalitet i jednu istorijsku individualnost koja svojom imanentnosu i neponovljivosu odstupa od svega sto je do sada istorija oblikovala. Pod savremenosu mislimo modernitet, prijelaz od klasnog kapitalistikog drutva u tehnologijsko drutva sa svim njemu pripadajuim karakteristikama (apstraktna racionalnost, emancipacija rada, individualizam, ivotna orijentacija na budunost, te sekularizacija transcendentalnog i utopijskog miljenja. Pod modernou se, dakle, misli istorija i vrijeme koje novinama rastae prijanje strukture i nenapredna drutva.

    3. Savremeno drutvo definicijaPod drutvom definiemo tip socijalnog sistema, koji bez obzira na aspekt drutvenosti, posjeduje stepen samodovoljnosti u odnosu na njegovo okruenje. Okruenje drutvenog sistema odlikuje se, pak, svojom samodovoljnou koja izrasta na posebnoj imanentnosti zakona kulturnog, religijskog, politikog i socijalnog sistema, a zatim i individuuma kao zasebnog i neponovljivog aktera. Samodovoljnost nekog drutva jeste funkcija uravnoteene kombinacije njegovog odnosa s okolinom i stanja njegove unutarnje integracije.

  • O POJMU DRUTVA U SOCIOLOGIJIU gore navedenoj definiciji, drutvo je sistem uloga i funkcija koje trebaju odgovarati na uticaje iz razliitih okruenja, pa se ne moe odrediti iz zdravorazumske projekcije kao grupa konkretnih ljudskih jedinki. Drutvo je, dakle, skupina ljudi s odreenim ulogama i zadacima. Ono je ostvarenje sinteze razliitih struktura, koje nastaju povezivanjem funkcija ili integracijom podijeljenog rada, a oituje se i oivotvoruje se u zajednicama najrazliitijih vrsta i poredaka.Svako zbiljsko drutvo je uvijek posebno i samodovoljno drutvo u nekom odreenom stepenu i kao zatvorena globalna zajednica ini sastav odnosa i institucija.

  • O POJMU DRUTVA U SOCIOLOGIJI4. Graansko drutvoU modernom znaenju pojam graansko drutvo oznaava osamostaljivanje vlasnitva i emancipaciju radne snage i njihovo izdvajanje iz agrarnih drutava. Ono je sistem socijalnih odnosa u kojima emancipovani individuumi slijede svoj poseban interes nastojei tako zadovoljiti potrebe. Graansko drutvo je, dakle, izraz koji oznaava cjelovitu strukturu socijalnih odnosa kao racionalnog ponaanja, kao sekularizacija vrijednosti, kao prosvijeenosti, kao politiko osloboenje apstraktnog individuuma koji afirmise ontoloku jednakost meu ljudima, kao privatno vlasnitvo i sloboda pojedinca da raspolau svojom radnom snagom.

    5. Sustina savremenog graanskog drutvaU pravom smislu ovo drutvo je moderno, to je postindustrijsko drutvo iju esenciju cine modernost i blagostanje. Modernost se manifestuje kao savlaivanje prepreka na putu ka stvaranju sredstava svih vrsta kojima se poveava ovjekova mo, mo njegovih organa, njegova uma, njegovih miica i njegove motivacije. Izraz blagostanje treba da oznai da solidarnost i briga za jednakost uslova nije samo funkcija drave, ve funkcija svih subsistema koji ine jedno drutvo.

  • O POJMU DRUTVA U SOCIOLOGIJIPostindustrijskim se naziva moderno drutvo jer u njemu prevladava tehnokratija koja svojom moi potiskuje privatne vlasnike i privatno vlasnitvo, koja programira razvoj i rast drutva prema interesima privrednih aktera i njihovih proizvodnih programa. Masovno drutvo postepeno prerasta u informatiko drutvo. Tehnologija omoguuje proizvodnju unikata, a ne samo masovnu proizvodnju. Proizvodnja prema individualnim ukusima, potrebama i sklonostima, prevladava