Społeczno-kulturowe uwarunkowania rozwoju turystyki na ?eczno-kulturowe... · 2 I. Kant: Uzasadnienie…

  • Published on
    01-Mar-2019

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

Szkoa Gwna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Wydzia Nauk Ekonomicznych

Katedra Ekonomiki Edukacji, Komunikowania i Doradztwa

Spoeczno-kulturowe uwarunkowania

rozwoju turystyki na obszarach wiejskich

Praca zbiorowa pod redakcj naukow

Izabelli Sikorskiej-Wolak

Wydawnictwo SGGW

Warszawa 2011

Recenzenci:

Prof. dr hab. Zygmunt J. Przychodze

Dr hab. Krystyna Krzyanowska, prof. nadzw. SGGW

Dr in. Ewa Jaska

Fotografia na okadce: Jerzy Budzynowski

Redakcja techniczna: Jan Zawadka

SPIS TRECI

Wstp .. 5

ROZDZIA I

Aksjologiczne aspekty zarzdzania gospodark turystyczn na obszarach

wiejskich Wodzimierz Kaczocha, Jan Sikora . 9

ROZDZIA II

Postawy spoecznoci lokalnej wobec rozwoju agroturystyki w gminach

wiejskich wojewdztwa podlaskiego

Micha Roman 19

ROZDZIA III

Rola komunikowania si wadz jednostek samorzdu terytorialnego

z inwestorami w rozwoju gmin na przykadzie programu Gmina Fair Play

Joanna Dmitruk, Magdalena Iwaska 39

ROZDZIA IV

Promocja dziedzictwa kulturowego warunkiem rozwoju turystyki kulturowej

Ewa Jaska, Magorzata Jakubowska .. 57

ROZDZIA V

Od Sejmu Czteroletniego do budowy portu w Gdyni

dzieje rodziny Kaspra Czya

Adam Krajewski 81

ROZDZIA VI

Turystyka wiejska na Wileszczynie i jej zwizek z dziedzictwem sakralnym

Micha Treszczyski .. 97

ROZDZIA VII

Zabytki sakralne Poudniowego Podlasia jako destynacje ruchu

pielgrzymkowego

Izabella Sikorska-Wolak, Jan Zawadka ... 109

5

Wstp

Wspczesna turystyka jest zjawiskiem wielowymiarowym

i dynamicznym. Dynamicznemu rozwojowi turystyki i jej wzrastajcemu

znaczeniu w gospodarce i yciu czowieka towarzyszy refleksja naukowa.

Jej przedmiotem s m.in.: istota i formy turystyki, zarysowujce si tendencje

zmian we wspczesnym wiecie, uwarunkowania rozwoju, korzyci jakie przynosi

gospodarce, spoeczestwu, jednostkom terytorialnym rnych szczebli

oraz turystom.

Turystyka jest zjawiskiem ekonomicznym, ale przede wszystkim co

wynika z jej istoty jest zjawiskiem spoecznym i kulturowym. Std wyjanienia

jej istoty naley poszukiwa gwnie w naukach humanistycznych i spoecznych.

Czowiek podejmujcy aktywno turystyczn wchodzi w rol spoeczn

podrujcego, turysty. Nawizuje kontakty spoeczne ze wsptowarzyszami

podry, organizatorami, osobami wiadczcymi usugi turystyczne bd

mieszkacami terenw odwiedzanych. W wyniku tych kontaktw powstaj

niejednokrotnie gbsze wizi spoeczne. Turystyka na obszarach wiejskich ze

wzgldu na swoj specyfik sprzyja takim kontaktom i owocuje czsto trwaym

emocjonalnym zwizkiem turystw z mieszkacami wsi. Turystyka jest

zjawiskiem kulturowym W zgodnej opinii przedstawicieli nauk spoecznych

i humanistycznych jest jednym z waniejszych zjawisk kulturowych naszej epoki.

Turystyka wpisaa si na trwale w kultur wspczesn, stanowic skadnik

a zarazem stymulator rozwoju kultury. Krzysztof Przecawski wyodrbnia pi

zwizkw turystyki z kultur: po pierwsze turystka jest funkcj kultury, po drugie

jest ona elementem kultury, po trzecie jest przekazem kultury, po czwarte

jest spotkaniem kultur, po pite jest czynnikiem przemian kulturowych. Turystyka

jest swoistym oknem na wiat przez ktre mona dostrzec bogactwo

i rnorodno kultur.

Niniejsza publikacja powicona problematyce spoeczno-kulturowych

uwarunkowa rozwoju turystyki na obszarach wiejskich wpisuje si w te nurty

poszukiwa badawczych. Monografi rozpoczyna opracowanie, w ktrym podjto

prb przedstawienia podstaw aksjologicznych zarzdzania gospodark

turystyczn. Autorzy odwouj si do Manifestu Globalnego Etyki Gospodarczej

uchwalonego przez ONZ 6 padziernika 2009 r. oraz Globalnego Kodeksu Etyki

w Turystyce uchwalonego w 1999 r. przez wiatow Organizacj Turystyki

(UNWTO). Ten ostatni zawiera bardziej uszczegowione wartoci i normy

odnoszce si do polityki turystycznej oraz dziaalnoci podmiotw tworzcych

6

gospodark turystyczn. Szczeglnie wiele miejsca powicono aksjologicznym

podstawom zarzdzania w turystyce na obszarach wiejskich, wraz ze wskazaniem

zasad i norm profesjonalno-etycznych uwzgldniajcych specyfik wsi i turystyki

wiejskiej. Owe normy odnosz si zarwno do podmiotw gospodarki

turystycznej, turystw wypoczywajcych na terenach wiejskich, jak i osb

zarzdzajcych jednostkami terytorialnymi.

Kolejne opracowanie powicone programowi Gmina Fair Play moe

by doskonaym przykadem aksjologicznego podejcia do zarzdzania

w jednostkach terytorialnych szczebla lokalnego. Konkurs Gmina Fair Play

organizowany jest przez Instytut Bada nad Demokracj i Przedsibiorstwem

Prywatnym majcy wieloletnie dowiadczenia w dziedzinie promocji etyki

i wspierania przedsibiorczoci. Dotyczy ono zarwno w biznesu jak i samorzdw

terytorialnych. Jest te przykadem jak wykorzystujc logik oraz narzdzia

marketingu terytorialnego podnosi atrakcyjno inwestycyjn gmin oraz osiga

ekonomiczne i pozaekonomiczne korzyci. Wrd wymienionych szczegowych

celw programu na uwag zasuguj takie, jak: wyrnienie i promocja gmin

przyjaznych inwestorom; promowanie przejrzystych relacji z przedsibiorcami

i spoecznoci lokaln; promowanie wizerunku zaangaowanych, kompetentnych

i etycznych pracownikw samorzdowych. W opracowaniu przedstawiono te

cechy charakteryzujce gmin Fair Play oraz szczegowe zasady uczestnictwa

w konkursie i kryteria oceny gmin.

Prowadzone w Zakadzie Turystyki i Rozwoju Wsi Katedry Ekonomiki

Edukacji, Komunikowania i Doradztwa SGGW, a take w innych orodkach

naukowych badania wskazuj, e istotnym uwarunkowaniem o charakterze

spoecznym s postawy mieszkacw terenw recepcyjnych wobec rozwoju

turystyki i turystw. Spord wielorakich uwarunkowa rozwoju turystyki, to

wanie postawy mieszkacw w duym stopniu ksztatuj klimat sprzyjajcy

bd nie sprzyjajcy w ktrym przebywaj turyci. Ich przejawem s te

okrelone zachowania bd tendencje do zachowa mieszkacy nie

zaangaowani dotychczas w dziaalno turystyczn stanowi grup potencjalnych

usugodawcw. Jest to szczeglnie wane na obszarach wiejskich, dla ktrych

turystyka moe stanowi istotny element ich rozwoju. Temu zagadnieniu

powicone jest kolejne opracowanie niniejszej monografii.

Wspln cech dalszych czterech opracowa jest pooenie akcentu na

zasoby dziedzictwa kulturowego okrelonych jednostek przestrzennych, i ich

wykorzystania w rnych formach turystyki. I tak w pierwszym z tych opracowa

zatytuowanym Promocja dziedzictwa kulturowego warunkiem rozwoju turystyki

kulturowej Autorki wiele miejsca powicaj rozwaaniom semantycznym wok

pojcia turystyki kulturowej oraz jej istoty i zoonoci. W dalszej czci

wykorzystujc materia empiryczny z bada wasnych koncentruj si na formach

promocji i ocenie ich skutecznoci na przykadzie gotyckich kociow

poudniowej czci Maopolski wpisanych na list wiatowego dziedzictwa

7

kulturowego UNESCO. Zasobom dziedzictwa sakralnego i ich wykorzystaniu

w turystyce powicone s rwnie kolejne dwa opracowania. Pierwsze z nich

przyblia dziedzictwo sakralne Wileszczyzny i ukazuje moliwoci rozwoju

turystyki wiejskiej z jego wykorzystaniem. Drugie zabytki dziedzictwa

sakralnego Poudniowego Podlasia i ich znaczenie w rozwoju ruchu

pielgrzymkowego. Kultura w szerokim rozumieniu tego pojcia zawiera w sobie

trzy elementy wytwory dziaalnoci ludzkiej, wzory zachowa oraz wartoci

przekazywane z pokolenia na pokolenie. Owe wartoci przekazywane kolejnym

pokoleniom na przestrzeni piciu stuleci na tle burzliwych dziejw Wielkiego

Ksistwa Litewskiego i pastwa polskiego zaprezentowane zostay w jednym

z opracowa tej czci monografii.

Zdajemy sobie spraw, i zawarte w niniejszej publikacji opracowania

prezentuj tylko niewielki wycinek tak istotnych dla rozwoju turystyki

uwarunkowa spoeczno-kulturowych. Mog one jednake stanowi inspiracj do

dalszych docieka badawczych.

Pragn podzikowa Autorom za trud przygotowania opracowa

oraz Recenzentom za wkad pracy w podniesienie jakoci prezentowanych

w publikacji opracowa.

Dr hab. Izabella Sikorska-Wolak, prof. SGGW

9

ROZDZIA I

Aksjologiczne aspekty zarzdzania gospodark turystyczn

na obszarach wiejskich

Wodzimierz Kaczocha Wysza Szkoa Zarzdzania i Bankowoci w Poznaniu

Jan Sikora Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu

Streszczenie

W pierwszej czci artykuu prezentujemy wartoci i normy etyczne zawarte w dwu

midzynarodowych kodeksach etycznych. Pierwszy kodeks, nazwany Manifestem

Globalnej Etyki Gospodarczej zosta uchwalony przez ONZ 6 padziernika 2009 r.

Sformuowane w nim wartoci oraz normy rekomendowane s dla wszystkich podmiotw

gospodarczych. Uznajemy, e odnosz si rwnie do wszelkich podmiotw tworzcych

gospodark turystyczn, w tym na obszarach wiejskich. Niektre wartoci i normy,

odpowiednio zinterpretowane, traktujemy jako szczeglnie doniose dla gospodarki

turystycznej ze wzgldu na osobowo-podmiotowe cele, tzn. nakierowanie na poznawczo-

rekreacyjne potrzeby ludzi.

Drugi kodeks Globalny Kodeks Etyki w Turystyce uchwalony w 1999 r. przez

wiatow Organizacj Turystyki (UN WTO) zawiera, by tak powiedzie, bardziej

uszczegowione wartoci i normy odnoszce si do polityki turystycznej pastw i wadz

lokalnych oraz do dziaalnoci brany turystycznej, czyli podmiotw tworzcych

gospodark turystyczn.

W myl znanej w aksjologii, jako teorii wartoci, oraz stosowanej w etyce, reguy

metodologicznej, e wartoci w najwyszym stopniu oglne implikuj wartoci

bardziej szczegowe (odnoszce si do okrelonych dziedzin dziaalnoci ludzi),

traktujemy pniej uchwalony Manifest Etyki Gospodarczej jako zbir wartoci i norm

najbardziej oglnych w sensie logicznym (treciowym) oraz przedmiotowym, albowiem,

jak wspomniano, wartoci manifestu dotycz caej globalnej gospodarki, w tym gospodarki

turystycznej. Wskazujemy, ktre wartoci oraz normy manifestu powinny by szczeglnie

respektowane w turystyce1.

W drugiej czci artykuu przyjmujemy zaoenie poznawczo-praktyczne

zakadajce przedmiotowy zakres analiz, mianowicie, jakie aksjologiczne podstawy

zarzdzania gospodark turystyczn na obszarach wiejskich s szczeglnie wane

w znaczeniu poznawczym oraz niezbdne w praktyce zarzdzania, w sensie

celowociowym (chodzi o wartoci cele) oraz ocennym. Albowiem wedug wartoci

i akceptowanych, bd rekomendowanych norm, ludzie jako klienci brany turystycznej,

oceniaj poziom jakoci usug firm turystycznych.

W trzeciej czci artykuu formuujemy wiele zasad profesjonalno-etycznych oraz

normy profesjonalne, ktre odnosimy bezporednio do gospodarki turystycznej na

1 Teksty obu kodeksw publikowane s na odpowiednich stronach internetowych.

10

obszarach wiejskich. Normy te wynikaj z treci opisanych wartoci, jako aksjologicznych

podstaw rozwoju gospodarki w ogle, bd wynikaj z wartoci zapisanych w Globalnym

Kodeksie Etyki w Turystyce.

Sowa kluczowe: etyka gospodarki, etyka turystyki, aksjologiczne podstawy turystyki.

Aksjologiczne podstawy oraz cele gospodarki

W Manifecie Globalnej Etyki Gospodarczej przyjto, jak si to okrela

w etyce, naczeln warto, ktr autorzy rekomenduj zarwno pastwom

i poszczeglnym jednostkom, jak rwnie gospodarce, mediom oraz politykom.

Warto t nazwali Zasad czowieczestwa, ktr wykadaj nastpujco:

Kada istota ludzka bez wzgldu na wiek, pe, ras, kolor skry, zdolnoci

fizyczne i umysowe, jzyk, religi, pogldy polityczne, czy te pochodzenie

narodowe lub spoeczne posiada niezbywaln i w peni nienaruszaln godno...

Ludzie zawsze musz by podmiotem praw, musz by celem a nie rodkiem nie

wolno dopuci, by stawali si przedmiotem komercjalizacji i industrializacji

w ekonomii, polityce, mediach, instytucjach naukowych czy w korporacjach

przemysowych. Stwierdza si nastpnie, e czowieczestwo jest podstawow

zasad globalnej etyki gospodarczej... Bycie czowiekiem powinno by etyczn

miar wszystkich dziaa gospodarczych.

Naley odnotowa, e przyjta warto naczelna jest wyoona w stopniu

wysoce oglnym i zarazem konkretnym, kiedy wskazuje konkretne podmioty, do

ktrych jest odnoszona. W swej treci zawiera rwnie dwie normy negatywn,

ktra zabrania przedmiotowego traktowania ludzi w yciu spoecznym, oraz norm

pozytywn, ktra nakazuje, by ludzie byli podmiotem, czyli wsptwrcami prawa.

Z uwagi na wielo wymienionych podmiotw warto czowieczestwa posiada

status uniwersalny i powinna by traktowana jako w ogle podstawa szeroko

pojtego ycia spoecznego ludzi w wiecie. Naley rwnie powiedzie, i

warto ta jako zasada czowieczestwa zostaa sformuowana na podstawie

antropologii filozoficznej i etyki I. Kanta oraz filozofii czowieka Jana Pawa II.

Odniesienia do obu mylicieli, chocia nie wymienia si ich w tekcie Manifestu,

s wyranie rozpoznawalne. Kant pierwszy posuy si pojciem

czowieczestwa, kiedy pisa w imperatywie praktycznym, aeby

czowieczestwa w kadej osobie uywa zawsze jako celu, nigdy jako

rodka2. K. Wojtya w Duchu Kantowskim z jednej strony, z drugiej rozwijajc

neotomistyczn filozofi czowieka, dowodzi, e godno osoby ludzkiej wyraa

si w etycznych celach ycia, ktre ona przyjmuje jako podmiot swego ycia,

dlatego w etyce i antropologii filozoficznej powinna by akceptowana

sformuowana przeze norma personalistyczna, ktra gosi: Ilekro w twoim

postpowaniu osoba jest przedmiotem dziaania, tylekro pamitaj, e nie moesz

2 I. Kant: Uzasadnienie metafizyki moralnoci. PWN, Warszawa 1989, s. 111.

11

jej traktowa tylko jako rodka do celu, jako narzdzia..., albowiem kada osoba

posiada wasne cele ycia3. Wiadomo, e w swej encyklice powiconej pracy

ludzkiej, (Laborem exercens, 1984) Jan Pawe II sformuowa zasad

personalizmu, w ktrej sugerowa podmiotowe traktowanie ludzi w gospodarce

oraz w polityce.

W zwizku z przyjt wartoci naczeln autorzy manifestu sformuowali

kolejne wartoci wartoci niszego rzdu w tym znaczeniu, e ich treci,

logicznie zgodne z wartoci naczeln, odnosz si do wszego zakresu; inaczej

mwic nisze wartoci naley rozumie oraz traktowa jako podstawy

aksjologiczne gospodarki, wyznaczajce cele jej dziaania oraz rozwoju. Do

wartoci owych nale: zrwnowaona dziaalno gospodarcza, ktra tworzy

trwae podstawy dla zaspokajania materialnych potrzeb ludzi, by mogli y

godnie; nastpna warto, to ochrona rodowiska naturalnego przez wszystkie

podmioty gospodarcze; trzecia warto, to ochrona ycia kadego czowieka

w rodowisku pracy, co oznacza eliminacj kadej formy wyzysku, a wic

instrumentalnego traktowania...

Recommended

View more >