Yenidoğan sarılıklarına yaklaşım

  • View
    119

  • Download
    7

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Yenidoğan sarılıklarına yaklaşım. Dr. Ferda Özlü Çukurova Üniversitesi Yenidoğan BD. Sarılık yaşamın ilk haftası içerisinde term bebeklerin yaklaşık %60 ında, preterm bebeklerin ise %80 inde Hayatın ilk 2 haftasında hastaneye yeniden yatışın en sık nedenidir - PowerPoint PPT Presentation

Text of Yenidoğan sarılıklarına yaklaşım

  • Yenidoan sarlklarna yaklam

    Dr. Ferda zlukurova niversitesi Yenidoan BD

  • Sarlk yaamn ilk haftas ierisinde term bebeklerin yaklak %60 nda, preterm bebeklerin ise %80 indeHayatn ilk 2 haftasnda hastaneye yeniden yatn en sk nedenidir Erken taburculuk nedeniyle bilirubinin en yksek olduu zaman bebek hastane dndadr (72-120 saat)

  • Fazla miktarda bilirubin yapmBilirubinin hepatosite uptake ve transport kusuruKonjugasyonun yetersiz olmasBilirubinin ekskresyonunda kusur olmasBilirubinin barsaklardan reabsorbsiyonunun artmas

    Fizyolojik sarlk oluma mekanizmalar

  • SINIFLANDIRMASI

  • Fizyolojik SarlkYaamn 3 ve 5. gnlerinde en yksek seviyesine kan bilirubin deerleriyle karakterize sarla fizyolojik sarlk denir.

    kt beslenme, yenidoan sarln ciddi ekilde etkiler

    Bazen fizyolojik sarlk 2. hafta sonuna kadar uzayabilmektedir.

  • Vcuttan uzaklatrlabilmesi iin albumin ile transport ve konjugasyona ihtiya duyarince barsak mukozasnda beta-glukorinidaz enzim aktivitesi direk bilirubinin yeniden indirek bilirubine dnmesine neden olur

    barsaklarda bakteriyel kolonizasyonun yetersiz direk bilirubin, reabsorbe olamayan urobilin ve sterkobilinojene yeteri kadar dnemez

  • Patolojik sarlk kriterleri :lk 24 saat iersinde klinik olarak sarlk,Total bilirubinin(TB) gnde >5 mg/dL artmas,Total bilirubinin term bebekte >12.9 mg/dL, preterm bebekte >15 mg/dL olmas,Direkt bilirubin dzeyinin TB 5 mg/dl olanlarda >1 mg/dl veya TB >5 mg/dl olanlarda TBnin > %20si olmas Klinik olarak sarln term bebekte 1 hafta, preterm bebekte ise 2 haftadan fazla uzamas.

  • ndirek hiperbilirubinemili bebekte tanciltteki sarlk gn nda veya iyi aydnlatlm bir odadasararma ncelikle yzde grlr sefalopedal bir dalm gsterir

  • ndirek Hiperbilirubinemi Nedenleri :1.Fazla miktarda bilirubin yapm :a-Kan grubu uygunsuzluklarRhABOMinor kan gruplarb-Eritrosit enzim bozukluklarG6PDPiruvat kinaz c-Sepsis d-Eritrosit membran defektleriSferositozEliptositozPoikilositoz e-Ekstravaskular kan toplanmas f-Polisitemi

    2.Konjugasyon ve ekskresyon bozukluu:a-Hormonal yetersizlikHipotiroidizmHipopituatirizmb-Bilirubin metabolizmas bozukluklarCrigler-Najjar sendromu: Tip ICrigler-Najjar sendromu: Tip II (Arias hast)Gilbert HastalLucey-Driscoll sendromu

    3.Enterohepatik dolamn artm olmas :ntestinal obstruksiyon,Pilor stenozuleusMekonyum tkacKistik fibrozis

  • Bebek RMiadnda 2800 gr NVY ile doan bebek 2. gnde sarlk ikayeti ile bavuruyor.TB: 20 mgr/dlAnne kan grubu: B Rh(-)Bebek kan grubu: B Rh(+)D coombs: (+)Anneye Rhogam???

  • Rh zoimmnizasyonu

    zoimmnizasyon, Rh (D)-negatif annenin Rh (D)-pozitif eritrositlerle karlamasyla olur.

    Anne kannn fetal eritrositlerle karlamas; doum olay, dkler yada fetomaternal transfzyonla olabilmektedir.

    0.2 ml fetal eritrosit yeterli

  • Rh (D)-pozitif eritrositlerle annenin ilk karlamasnda Ig M yapsndaki antikorlar oluur.

    kinci karlamada Ig G yapsndaki antikorlar ortaya karlar ve plasentay geerek hemolizi balatrlar.(ikinci bebekte risk artar)

  • Hafif olgularda;Coombs pozitiflii dnda, hiperbilirubinemi ve anemi belirgin deildir.Orta arlktaki olgularda;Belirgin hemoliz ve hiperbilirubinemi vardr.leri derecede ar olgularda;Ar anemi, hepatoseller hasar, hipoproteinemi ve hidrops geliir.

  • Rhogam Anti D immunglobulinGebeliin 7. aynda ve doumdan sonra ilk 72 saatteAnnede DC(-) /bebekte DC(-) ise

  • Bebek ONVY ile miadnda 3200 gr doan bebek 3. gnde sarlk ikayeti ile bavuruyorTB: 21 mgr/dlAnne kan grubu: O Rh(+)Bebek kan grubu: A Rh(+)D coombs: (-)

  • ABO uygunsuzluuGenellikle anne O kan grubundandr

    Annedeki anti-A ve anti-B antikorlarnn, fetus eritrositlerinin A ve B antijenleri ile reaksiyona girmesi ile olur,

    Daha sk grlmesine ramen, daha hafif seyirlidir

    Sarlk, doumdan 24 72 saat sonra balar

  • Bebek AMiadnda 3500 gr NVY ile doan bebek 5 gnde sarlk ikayeti ile getiriliyorTB: 19 mg/dlAnne kan grubu: A Rh(+)Bebek kan grubu: A Rh(+)D Coombs: (-)CBC: normalTiroid testleri normaldrar tetkiki normalMetabolik taramas normal

  • Anne st sarl

  • Annest alan bebeklerin %6.8 de sebebi aklanamayan hiperbilirubinemi gelimektedir (TSB >15 mg/dl)

    Annest sarl; erken balangl ve ge balangl olarak ikiye ayrlmaktadr.Erken balangl sarlk, annest ile beslenme sarl (yetersiz anne st alm)Ge balangl sarlk ise, annest sarl sendromu olarak da bilinir

  • Annest beslenme sarlAnnest sarl sendromuBalang zaman(>7 mg/dl)2-4 gnler4-7 gnlerPeak bilirubin zaman3-6 gnler5-15 gnlerTerm yenidoanlarda insidans%12-13%2-4

  • Sarlk farkedildiinde yaplacak ilk ey sarlk patolojik mi yoksa fizyolojik mi

    patolojik sarlklarn erken tannmas tedavi planlar bakmndan ok nemlidir.

    Yaamn ilk 24 saati ierisinde gzlenen sarlk genellikle patolojik olarak kabul edilmelidir.

  • Sarlkl bir yenidoanda aratrlmas gereken faktrler :

    Hemolitik hastal dndren faktrlerAilede hemolitik hastalk hikayesiSarln yaamn ilk 24 saati ierisinde balamasTotal bilirubin seviyesinin 0.5 mg/dl/saat den fazla art gstermesiSolukluk ve hepatosplenomegali bulunmasFototerapi ile total bilirubin seviyesinin dme gstermemesiTotal bilirubin seviyesinin 24-48 saatten sonra ani art gstermesi (G6PD eksiklii)

  • 2.Hemoliz dnda fazla miktarda eritrosit ykmna neden olan faktrlerPolisitemi (Hct >65)Sefalhematom ve ekimozlar

    3.Hiperbilirubinemi grlme riski yksek olan durumlar Beslenme yetersizlikleri(idrar skl??)Diabetik anne bebeiPrematriteSGA

  • Laboratuvar almalar

    1. Salkl yenidoan :(>2500 g ve gestasyonel ya >37 hafta olan yenidoanlar.)a. Annenin kan grubu (ABO ve Rh)b. Bebein kan grubu ve Direk Coombs testic. Serum bilirubin seviyesi (total bilirubin)d. Hemoglobin ve hematokrit

  • *2. Salk durumu pheli yenidoan

    a. Total ve direk serum bilirubin seviyelerib. Tam kan saym ve forml lkosit (enfeksiyon aratrmas)c. Annenin kan grubu (ABO ve Rh)d. Direk Coombs testlerie. Retiklosit saym (hemolitik bebeklerde)f. Kan yaymas (eritrosit morfolojisi)g. G6PD taramas (hemoliz bulgular olan Akdeniz orijinli bebekler)h. Serum elektrolit ve albumin konsantrasyonlar

  • Erken taburculuk nedeniyle artk ounlukla yatan deil ayaktan izlenen bebeklerin sorunudur

    Acil servislere en sk bavuru nedenleri arasndadr Tedaviye balamada ZAMAN NEMLiDiR!

    ocuk acil servislerinin/ polikliniklerin sarlkla bavuran yenidoanlara ynelik bir triyaj politikas olmaldr.

    sarlk

  • Sarlkl bebek takibinde sk yaplan hatalar Bilirubin korkusunun azalmas ve nrotoksikpotansiyelini hafife almak Sarln ciddiyetini tahmin etmede grseldeerlendirmeye ok gvenmek Hiperbilirubinemiyi saat olarak postnatal yaagre tanmlamamak, risk faktrlerini belirlememek Erken taburculuk sonras 48 saat iinde kontrolsalayamamak Taburcu olmadan nce veya sarlkla tekrarbavurduunda tedaviye balamada gecikmek

  • Sarlk iin neriler, AAP 2004

    Emzirmenin desteklenmesi Sarlk riski asndan sistematik deerlendirme:Kan grubu:Klinik:

    G6PD eksiklii: Kernikterus iin gizli tehlike

  • Gz yanlr !Sarln grsel deerlendirmesi gvenilir deildir, mutlaka TSB/TcB lm yaplmaldr

  • 1.Emzirme tevik edilmeli ve desteklenmeli2.Hiperbilirubinemi tans ve deerlendirilmesi iin protokoller gelitirilmeli3.lk 24 saatte sarl ortaya kan bebeklerde TSB llmeli4.Anne-babalar yenidoan sarl hakknda bilgilendirilmeli

  • Bilirubin nomogramBhutani VK,et al. Pediatrics 1999;103:6-14SERUMBLRUBN(mg/dL)95.p75.p40.pYksek orta riskDk orta riskDk riskYA (saat )Yksek risk

  • zlem planRisk persentili Kontrole arma zaman> 95 pTaburcu etme, hemolizi deerlendir, tedavi et> 75 pHemolizi deerlendir, 8-24 st sonra TSB bak> 40 p48 saat iinde TSB bak< 40 p48 saat iinde klinik izlem, TSB de baklabilir

  • zlem planTaburcu edilme zamanKontrole arma zaman*< 24 saat72 saat iinde24 ile 47.9 saat aras 96 saat iinde48 ile 72 saat aras120 saat iinde

    *Daha ok risk faktr olan bebekler daha erken (24-48 saat iinde) kontrole arlmal*Corafi, iklimsel, sosyo-ekonomik veya baka nedenlerle bebein kontrole getirilmesinden emin olunamyorsa ve ciddi hipebilirubinemi gelime riski yksek bulunmusa taburculuk ertelenmeli (72-96 saate kadar)

  • Hiperbilirubinemi tedavisi;Fototerapi

  • Fototerapinin etki mekanizmas

    Direk k enerjisi kullanlr

    Deri ve derialt dokulara yerlemi bilirubin zerinde etkilidir.

    Konjugasyona ihtiya duymadan bilirubinin vcuttan uzaklamasn salar.

  • Fototerapi etkinliiDalga boyurradiyansMesafeYzey alan ile ilikilidir.

    En etkin spektrum: mavi-yeil400-520 nm Peak: 46010 nm

  • 15-20 cm

  • Evde fototerapi ?

    Yksek bilirubin deerlerinde uygun deil

    Gn ile fototerapi ?

    nerilmezLED fototerapi cihazlar konvansiyonel k kaynaklarna gre birok avantajlar vardr.

    zellikle mavi kl LEDler dar spektrumda yksek younluklu k yayarlar.

  • 35 haftalk yenidoanlarda fototerapi nerileri

  • KernikterusAlbmine bal olmayan serbest bilirubinin serumda artmas ve kan-beyin bariyerini geen indirek bilirubinin beyin hcrelerinde birikmesiSalkl hemolizi olmayan term bebeklerde 25 mg/dL indirek bilirubin seviyelerine kadar kernikterus ok nadir grlen bir durumdur.

  • lm Akut bilirubin ensefalopatisi Kronik bilirubin ensefalopatisi Daha hafif nrolojik bulgular

    Erken ve etkin tedavi ile KERNKTERUS NLENEBLR

  • FT snrTSB dzeyine gre deerlendirmetakip

  • VG

    zoimmun hemolitik hastalkta TB youn fototerapiye ramen ykseliyorsa

    KD snrnn 2-3mg/dl altnda ise0,5-1gr/kg, gerekirse 12 saat sonra tekrar

    VG kullanm kan deiimi gerek