Maturski Ispit Iz Sociologije

  • View
    130

  • Download
    3

Embed Size (px)

Text of Maturski Ispit Iz Sociologije

  • MATURSKI ISPIT IZ SOCIOLOGIJE:

    1.Definisi sociologiju kao nauku i odredi njene ciljeve i zadatke.-Sociologija je opsta nauka o drustvu i o totalitetu drustvenih pojava.Proucava i svaku konkretnu pojedinacnu drustvenu pojavu,tezeci da otkrije nacin njene veze sa ostalim pojavama.Prema tome,sociologija se moze odrediti kao najopstija nauka o ljudskom drustvu,njegovoj strukturi,oblicima i uzrocima promjena,te njegovim istorijskim oblicima.-Sociologija svom predmetu prilazi na specifican nacin u odnosu na druge drustvene nauke.Predmet socioloskog interesovanja jesu drustvene pojave:odnosi,procesi,djelovanje kao i grupisanje,organizovanje...

    2.Navedi pretece sociologije.-Sociologija je nastala pod uticajem razlicitih oblika znanja.Na njeno utemeljenje uticaj su imali filozofija,istorija,politicka ekonomija,etnografija,politicke nauke... Starogrki mislioci Sokrat, Platon iAristotel postavili su temelje dananje sociologije, posebno u domenu drutvenog i dravnog ureenja, podjele rada, uloge vladajuih elita, morala i tako dalje. Platonova Drava je prvo cjelovito sauvano djelo o dravnom ureenju.

    3.Napravi razliku izmedju predistorije i istorije sociologije.-(Proces diferencijacije znanja i pojava sociologije kao posebne nauke).-Vremenski okvir cini period od nastanka prvih civilizacija na Istoku do prve polovine XIX vijeka kada se nasljedje socioloske misli transformise u nastanak nove nauke.DOVRSI!!

    4.Objasni pojam i karakterstike socioloskog metoda.-Metod je planirani nacin prikupljanja,sredjivanjai objasnjenja u nekoj nauci kojim se dolazi do strucnog saznanja.Nauka koja se bavi principima i oblicima metoda metodologija.Metod neke nauke zavisi od karakteristika njenog predmeta.Vise nauka ima iste ili slicne metode.Metodi koje koristi sociologija preuzeti su iz drugih nauka i priagodjeni. Proucavanju drustva.Osnovne karateristike socioloskog metoda:*direktno zavisi od predmeta (npr.vremena,prostora u kome se desava proucavana pojava..)*nije originalan vec je preuzet iz drugih nauka i prilagodjen.*opsti,generalizirajuci*Istorijski je jer se drustvene pojave posmatraju kroz njihov razvoj.

    5.Objasni komponente socioloskog metoda.-Teorija poaziste u istrazivanju,odnosno predznanje o pojavi koj istrazujemo.Ona uslovljava odabir metoda,definisanje hipoteze,zatim izbor tehnike kojom cemo prikupiti i obraditi podatke.Na kraju potvrdjujemo ili osporavamu hipotezu.-Logika-bavi se pravilima i zakonitostima istinitog i valjanog misljenja.U naucnom istrazivanju,proces dolazenja do naucnog objasnjenja mora se odvijati po odredjenom planu.3 osnovne faze:*definisanje problema istrazivanja,postavljanje hipoteze*prikupljanje i obradjivanje podataka*analiza podataka,zakljucivanje,dokazivanje.

  • 6.Objasni tehnicku osnovu dva metodska postupka /po izboru-Fokus grupa-koristi se kod grupnih intervjua.8-12 ljudi,formira se prema odredjenim osobinama ili iskustvima.predstavljaju neku grupu.Formira se da bi se organizovano diskutovalo o pitanjima koja su bitna za istrazivanje (pod vodjstvom moderatora).Tok diskusije se snima i kansije analizira.Diskusija tece po redosljedu ( tehnologija lijevka ) od opstih tema prema specificnim pitanjima.Prvi put je koristi R.Morton.-Intervju- najstariji metod za prikupljanje informacija od drugih.Usmeni razgovor.Intervju koji se vodi u naucne svrhe mora biti planski usmjeren i organizovan.Moraju se formulisati osnovna pitanja.Pravila za vodjenje intervjua su univerzalna.Dijele se na polustruktuirane i nestruktuirane.

    7.Nabroj i objasni principe naucnog saznanja.-Norme i standardi da bismo neko znanje mogli da uvrstimo u nauku,mora da postuje odredjene norme.Mora da bude opsto,objektivno,logicno,sistematicno,provjerljivo,mjerljivo,precizno,pouzdano..-omogucavaju nam vrednovanje.(kriterijumi).-Objektivnost ne smije biti subjektivno (bez nasih zelja,volja ili porcjena),ne smiju da uticu na nase proucavanje drustvenih pojava.-Sistematicnost da bi se doslo do spoznaje predmeta saznanja moraju se postovati odredjena pravila,koristiti odredjena sredstva,metode.-Preciznost - Mjerljivost- Pouzdanost postavljeno tako da oravdano vjerujemo u ono sto nam saopstava nauka.Moraju postojati argumenti koji idu u prilog i potvrdu opravdanosti znanja koje teorija nudi.

    8.Definisi pojam socioloske teorije i objasni razliku izmedju starijih i savremenih socioloskih teorija.-Socioloska teorija je cjelovito ucenje o drustvu ili o nekom njegovom dijelu.Skup logicki povezanih stavova,zasnovanih na predpostavkama,aksiomima.Savremene socioloske teorije polaze od objasnjenja drustva i drustvenih pojava sa pozicije njihove sustine,fukcije,mjesta u sistemu drustva.Za razliku od starijih teorija koje su jednostrane i jednodimenzionalne,savremene teorije orijentisane su ka objesnjenju unutrasnjih drustvenih fenomena.

    9.Nabroj rane socioloske teorije i objasni jednu po izboru.-Pravci:*naturalizam (geografske,bioloske,mehanicisticke,demografske teorije)*pozitivizam (neopozitivizam,operacionalizam)*psohologisticki pravac (instinktivisticke,bihejvioristicke,introspektivne teorije)

    -Demografska teorija objasnjava drustvo na osnovu porasta i opadanja gustine stanovnistva.Ovaj pristup je veoma star.Cinjenica da su se velike civilizacije razvijale kroz istoriju u gusto naseljenim dolinama rijeka a ne u rijetko naseljenim podrucjima,govori o znacaju demografskog faktora u razvoju covjecanstva.Ovaj faktor je znacajan ali nije u stanju da objasni drustvene procese...

    10.Nabroj savremene socioloske teorije i objasni jednu po izboru.

  • -Pravci:*fenomenoloski*funkcionalisticki*strukturalizam*kriticka sociologija-Funkcionalizam smatra da je osnovna jedinica analize drustva drustveni sistem,koji odredjuje,oblikuje i usmjerava funkcije pojedinaca u drustvu.Najprije se uspostavio u socijalnoj antropologiji.

    11.Objasni antropolosko i sociolosko odredjene covjeka.-U antickoj filozofiji u antropoloskom periodu centralno mjesto zauzima Sokrat.Osnovna pitanja antropologije svode se na 2 problema: 1.pitanje same prirode covjeka ;2.sustina covjeka.Osnovni problem proucavanja antorpologije Sta je covjek?.Znacajna su istrazivanja Marksa,Selera,Sartra,Froma,Merkuzea..Po Kantu,da bi covjek postigao svoj cilj,mora postupati po principu kategorickog imperativa.-Sociologija proucava sustinu ljudske prirode ,sta to covjeka cini covjekom i po cemu j eon to poseban u odnosu na druga ziva bica.Sociologija posmatra covjeka kroz njegovu specificnost.Vise sto cini covjeka jeste to sto je on drustveno bice.posmatra specificnost kroz odnose covjeka prema prirodi,kroz njegovu poziciju i djelovanje u okviru drustva koje stvara.

    12.Navedi jedno sustinsko odredjenje covjeka.-Covjek je bice potreba.

    13.Definisi pojam drustva i odredi tipove drustva.-Drutvene nauke koriste pojam drustvo da oznae grupu ljudi koji formiraju polu-otvoreni (ili polu-zatvoreni) drutveni sistem, u kojem se vei deo interakcije odvija meu individua koje su deo grupe. Apstraktnije, drutvo se definie kao mrea odnosa izmeu entiteta. Takoe se definie i kao nezavisna zajednica. Pojam drustvo esto ukazuje na to da njegovi lanovi dele neke zajednike brige ili interese u zajednikom cilju. Kao takav, esto se koristi kao sinonim za narod jedne zemlje koji ima zajednike institucije koje se brinu za graansko blagostanje. DOVRSI!

    14.Objasni drustvenu pojavu i njene elemente.-Drustvena pojava je jedan od najopstijih i drugi od znacaja pojam za sociologiju,a odnosi se na sve ono sto je drustvo.Sastavljena je od osnovnih elemenata: drustveni procesi,drustveni odnosi,drustveno djelovanje i drustvene tvorevine.

    15.Odredi pojam i oblike determinizma.-Determinizam je izraz za odnos izmedju dvije pojave,gdje svaka od njih mora biti prouzrokovana drugom pojavom nista ne postoji a da nije determinisano necim drugim.-Oblici determinizma : *indeterminizam pojma suprotan od determinizma.Po njemu,nista nije uslovljeno.*kauzalitet uzi pojam od determinizma,uzrocnost jedna pojava prouzrokuje drugu

    16.Napravi razliku izmedju prirodnih i drustvenih pojava.-Osnovna razlika izmedju prirodnih i drustvenih pojava jeste to sto se prirodne odvijaju nezavisno od svijesti i volje ljudi,dogadjaju se stihijski i nesvjesno.Nasuprot njima,drustvene pojave su rezltat aktivnosti i djelovanja ljudi,grupa i drustva.

  • 17.Objasni pojam svojine i nabroj njene oblike.-Svojina je uz rad jedna od bazicnih drustvenih kategorija na osnovu kojih se razvija citava mreza drustvenih pojava koje odlikuju neko drustvo.Prisutna je u svim etapama drustvenog razvoja.Na osnovu nje se vrsi podjela drustva.Pojava privatne svojine uslovula je podjelu drustva na klase.-Oblici svojine :*ekonomska kategorija na osnovu rada i svojine se stvaraju nova materijalna i duhovna dobra koja zadovoljavaju razlicite potrebe pojedinca.Sredstvo posjedovanja.*politicka kategorija*pravna kategorija pravo svojine je jedno od osnovnih prava covjeka putem kojeg on obezbjedjuje egzistencijalnu sigurnost i sebi i porodici.

    18.Objasni pojam drustvene strukture.-Termin vodi porijeklo iz latinskog jezika.-Mora se razlikovati od pojma sastav koji je uzi i predstavlja samo kvantitaticnu stranu neke cjeline,dok struktura predstavlja i kvalitativnu stranu:elemente,njihove veze,relacije,rasporedi pravila povezivanja.-Struktuiranost moze biti determinisana bioloskim,demografskim,ekonomskim,politickim,kulturnim i drugim uzrocima.

    19.Objasni razliku izmedju drustvenog polozaja i drustvene uloge.-Drustvena uloga - prepoznatljivi nacin ponasanja i djelovanja pojedinaca i grupa po unaprijed utvrdjenim pravilima.Svaka uloga uvodi u clanstvo neke drustvene grupe.Tokom zivota,broju uloga rate i ne ometaju jedna drugu.-Drustveni polozaj predstavlja mjesto koje pojedinac ili drustvena grupa ima na vertikalnoj hijerarhijskoj ljestvici.Nas polozaj je uslovljen vaznoscu uloga koje obavljamo.Status i uloga su nera