Mikrobiyolojik Risk Değerlendirme

  • View
    220

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Mikrobiyolojik Risk Değerlendirme

  • 03.01.2014 1

    Serap HANCI Gda Yksek Mhendisi

    Risk Deerlendirme Daire Bakanl

    Mikrobiyolojik Risk Deerlendirme Eitimi

    11-15 Mart 2013 Berlin / Almanya

  • ERK

    03.01.2014 2

    1. Eitim Hakknda Genel Bilgiler 2. Risk Kavram 3. Risk Analizi 4. Risk Deerlendirme 5. EFSA 6. Sonu

  • 03.01.2014 3

    Eitim; Avrupa Komisyonu Salk ve Tketiciyi Koruma Genel

    Mdrl (DG SANCO) tarafndan Better Training for Safer Food kapsamnda

    2012-2013; Risk Deerlendirme Eitimleri

    1. Eitim Hakknda Bilgiler

  • 03.01.2014

    Eitim; 11-15 Mart 2013 tarihlerinde Berlin/ Almanyada 21 lkeden 26 katlmc

    1. Eitim Hakknda Bilgiler

    Eiticiler; Danimarka Teknik niversitesi

    ve Danimarka Ulusal Gda Enstits (4 Kii)

    EFSA (1 Kii)

  • 03.01.2014 5

    1. Eitim Hakknda Bilgiler

    Temel amac; Risk analizi ve bileenleri hakknda genel bilgiler vermek

    Mikrobiyolojik risk deerlendirme almalar konusunda

    katlmclarn bilgi seviyesini artrmak.

  • ERK

    03.01.2014 6

    1. Eitim Hakknda Genel Bilgiler 2. Risk Kavram 3. Risk Analizi 4. Risk Deerlendirme 5. EFSA 6. Sonu

  • 03.01.2014 7

    2. Risk Kavram

    Gnlk hayatmzdaki riskler

  • 03.01.2014 8

    Gdalardaki riskler

    2. Risk Kavram

  • 03.01.2014 9

    Gda kaynakl hastalklarda ARTI:

    Byk lekli retimler

    Perakende sat hizmetleri

    Lokantalar

    Seyahatler

    Uluslar aras ticaret

    2. Risk Kavraml

  • 03.01.2014 10

    Globalization

    International trade

    Increase foodborne disease incidence

    Concerned consumer

    International standards

    Kreselleme Uluslararas Ticaret

    Gda Kaynakl Hastalk Vakalarnda Art lgili/Endieli Tketici

    Uluslararas Standartlar

    STRATEJ

    2. Risk Kavram

  • 03.01.2014 11

    Gda gvenilirlii yaklam

    Tm gda zincirinde gda kalite ve gvenilirliinin kontrol edilmesi

    2. Risk Kavram

  • 03.01.2014 12

    htiyatllk prensibine gre; Eer risk varsa, (riski) almayn Gvenli bir zm AMA her zaman uygulanmas

    mmkn olmaz

    Alternatif: Risk Analizi Risk ne kadar byk? Risk Deerlendirme Ne yaplacana karar vermek Risk Ynetimi

    2. Risk Kavram

  • ERK

    03.01.2014 13

    1. Eitim Hakknda Genel Bilgiler 2. Risk Kavram 3. Risk Analizi 4. Risk Deerlendirme 5. EFSA 6. Sonu

  • 03.01.2014 14

    Risk Analizi

    Risk letiimi

    Risk Ynetimi

    (Politika)

    Risk Deerlendirme

    (Bilim)

    Etkileimli bir sre, sra yoktur

    3. Risk Analizi

  • 03.01.2014 15

    Risk Analizi

    Risk letiimi

    Risk Ynetimi

    Risk Deerlendirme

    3. Risk Analizi

  • 03.01.2014 16

    Risk Analizi

    Risk letiimi

    Risk Ynetimi

    Risk Deerlendirme

    Balang aamas

    3. Risk Analizi

  • 03.01.2014 17

    Risk Deerlendirme Risk letiimi Risk Ynetimi

    3. Risk Analizi

  • 03.01.2014 18

    Risk Analizi

    Potansiyel problemleri tanmlar

    Gerekleme olasln deerlendirir

    Etkisini tahmin eder

    zm iin nerilerde bulunur

    3. Risk Analizi

  • 03.01.2014 19

    Mhendislik Nkleer santraller Kimya endstrisi naat Finans proje ynetimi Banka kredileri Sigorta

    Risk Analizi uygulama alanlar;

    Salk Toksikoloji la sanayi

    Gda gvenilirlii

    3. Risk Analizi

  • ERK

    03.01.2014 20

    1. Eitim Hakknda Genel Bilgiler 2. Risk Kavram 3. Risk Analizi 4. Risk Deerlendirme 5. EFSA 6. Sonu

  • 03.01.2014 21

    Risk Deerlendirme

    Tehlikenin Tanmlanmas

    Tehlikenin Niteliklerinin Belirlenmesi

    Maruziyet Deerlendirmesi

    Riskin niteliklerinin Belirlenmesi

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 22

    Tanmlar* Tehlike Salk bakmndan olumsuz etki yaratma potansiyeli bulunan, gda ve yemdeki biyolojik, kimyasal veya fiziksel etmenler ile gda ve yemin durumunu Risk Salk zerinde olumsuz etki yaratma ihtimali(p) bulunan tehlike ile iddeti(s) arasndaki fonksiyonel ilikiyi

    * 24 Aralk 2011 tarih ve 28152 sayl Resmi gazetede yaymlanm olan Risk Deerlendirme Komite Ve Komisyonlarnn alma Usul Ve Esaslar Hakknda Ynetmelik

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 23

    Tehlike ve Risk NEDR?

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 24

    Riskin iki boyutu vardr:

    Yksek Risk

    Dk Risk

    Dk

    D

    k

    Y

    kse

    k

    Yksek Olaslk

    iddeti

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 25

    Tehlikenin Tanmlanmas Problem nedir? Gdada bulunabilecek endie yaratan mikroorganizmann tanmlanmas

    Patojenin n tanm- risk yneticileri tarafndan tanmlanm tehlike lgili rn ya da ilemde bulunma potansiyeli olan tehlikelerin(mikroorganizmalarn) tanmlanmas

    Veri Gereksinimi Epidemiyolojik almalar Klinik almalar Lab. almalar

    Bilgi Kamu/Endstriyel veri bankalar Uluslararas organizasyonlar Bilimsel literatr

    Tehlikenin Tanmlanmas

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 26

    Tehlikenin Niteliklerinin Belirlenmesi (Karakterizasyonu)

    Maruziyet durumunda tketicide oluan tepkilerin

    karakterizasyonu lgili tehlikeye maruz kalndnda oluan olumsuz

    etkinin kalitatif (nitel) ya da kantitatif(nicel) olarak deerlendirilmesi

    Doz yant Yant ok deiken olabilir; enfeksiyon, klinik vaka,

    lm, ilev kaybna uyarlanm yaam yl

    patojen

    Gda maddesi Konak

    Tehlikenin Niteliklerinin Belirlenmesi

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 27

    Maruziyet Deerlendirmesi Amac; tketim annda gda maddesinde bulunan mikroorganizma ykn deerlendirme Tketim skl Mikrorganizmann (tehlike) oluumu Konsantrasyon Tketim deseni(porsiyon bykl) ngrc model gibi faktrler gz nnde bulundurulmaldr.

    Maruziyet Deerlendirmesi

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 28

    Maruziyet Deerlendirmesi Gdada bulunan tehlikedeki dinamik deiiklikler Kontaminasyon Canl kalma/inaktivasyon reme apraz kontaminasyon

    ktlar; 1- Kontamine olmu porsiyonlarn oran 2- Kontamine porsiyondaki mikroorganizma says, konsantrasyon ya da doz (#kob)

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 29

    Maruziyet Deerlendirmesi yaplrken; retim ve tketim yolu

    izilir Yol zerinde;

    kontaminasyon, reme, inaktivasyon olabilecek ilemler(modller) tanmlanr(Kartrma, blme/paralama, ayklama/uzaklatrma gibi)

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 30

    Prevelans(kontamine

    olmu %) Patojen

    says (kob)

    Porsiyon

    miktar

    reme = + =

    Inaktivasyon - - =

    Kartrma + = +

    Blme - = -

    Ayrma - - =

    apraz kontaminasyon + -/=/+ =

    =: etki yok; +: art -: azalma Nauta 2002

    Temel 6 ilemin(modln), prevelans, patojen says ve porsiyon miktar zerine etkisi

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 31

    Kalitatif ve Kantitatif Deerlendirme

    Kalitatif Risk ve riske ilikin belirsizlikler

    szl olarak aklanr(yksek, orta, dk)

    Risklerin ileri dzeyde aratrlmasnn gerekip gerekmediine karar vermede ve risk ynetiminin n almalarnda kullanlmaktadr.

    Daha hzl ve basittir, anlalmas daha kolaydr, az veri ile yaplabilir ve matematik modellerini gerektirmez. Ancak, uygun veriler toplanmal, dokmante edilmeli ve kaynak gsterilmelidir.

    Kantitatif Risk ve riske ilikin

    belirsizlikler saysal olarak aklanr.

    Matematik/istatistik bilgisi gereklidir.

    Belirleyici (deterministic) ve olaslksal/stokastik (stochastic) olmak zere iki farkl model kullanlmaktadr.

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 32

    Kalitatif ve Kantitatif Risk Deerlendirme

    Temel prensipler ayndr: Tehlikenin tanmlanmas, Risk sorusunun belirlenmesi, Risk yolunun tasarlanmas, Verilerin ve bilgilerin toplanmas, Belirsizlik ve deikenlik ile ilgili bilgilerin dahil edilmesi

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 33

    Kalitatif ve Kantitatif Risk Deerlendirme

    u durumlarda kantitatif risk deerlendirmeye gerek yoktur: Kalitatif risk deerlendirme sonucunda, - riskin sfrdan farksz olduu ve daha fazla bir ey yapmaya gerek olmad ortaya konulmusa, - riskin kabul edilemeyecek kadar byk olduu veya bir ya da daha fazla sonucunun kabul edilebilir olmad ve risk olasl ne olursa olsun mdahale edilmesi gerektii ortaya konulmusa,

    Kalitatif risk deerlendirme, risk yneticilerinin karar

    vermesine veya ileri bir kantitatif deerlendirme gerekmeksizin nlemlerin uygulanmasna olanak salyorsa.

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 34

    Kantitatif Mikrobiyolojik Risk Deerlendirme

    Patojenlerin gda zincirindeki yaylm konusunda allmaktadr.

    Bu almay yapmak iin gerein kt zerine aktarlmas

    gerekmektedir. Bu yzden, patojenlerin gdada yaylmnn ve bu

    patojenlerin insanlar nasl hasta ettiinin simlasyonunu yapmak iin matematiksel modeller kullanlmaktadr.

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 35

    Kantitatif Mikrobiyolojik Risk Deerlendirme

    Gerei yanstacak bir model gelitirmek iin ihtiya duyulan bilgi; kiisel tecrbeden, proses protokollerinden literatrden salanabilmektedir. Ancak, gerein btn detaylaryla mkemmel bir ekilde modellenmesi mmkn olmadndan, baz varsaymlar yaplmas gerekmektedir.

    4. Risk Deerlendirme

  • 03.01.2014 36

    Kantitatif Mikrobiyolojik Risk Deerlendirme

    Varsaymlar