Żywienie a depresja i inne zaburzenia psychiczne Ewa F ü rstenberg Katedra Dietetyki Wydział Nauk

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Żywienie a depresja i inne zaburzenia psychiczne Ewa F ü rstenberg Katedra Dietetyki Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji 21.03.2007. Budowa mózgu. kora mózgowa, jądra podstawy ( myślenie, refleksja, reakcja ) - PowerPoint PPT Presentation

Text of Żywienie a depresja i inne zaburzenia psychiczne Ewa F ü rstenberg Katedra Dietetyki Wydział...

  • ywienie a depresja i inne zaburzenia psychiczne

    Ewa Frstenberg

    Katedra DietetykiWydzia Nauk o ywieniu Czowieka i Konsumpcji

    21.03.2007

  • Budowa mzgukora mzgowa, jdra podstawy(mylenie, refleksja, reakcja)

    ukad limbiczny (podwzgrze, hipokamp, ciao migdaowate, kora mzgowa)(pami, sen, apetyt, funkcje seksualne, emocje, motywacja, napd, agresja)

    pie mzgu(podstawowe funkcje yciowe,agresja)

  • Neurotransmiterynoradrenalina ucieczka/walka/strach(n. pobudzajcy, hamujcy)

    dopamina przyjemno (ukad nagrody); (n. hamujcy) motywacja, napd

    serotoninaapetyt, nastrj, impulsy, odczuwanie blu

    acetylocholinapami, pobudzenie(n. pobudzajcy)

    GABA, glicyna(n. hamujce)

    glutaminian(n. pobudzajcy)

  • Zaburzenia psychicznezab. rozwojowezab. lkowezab. nastroju (afektywne)zab. osobowocischizofrenia i zaburzenia schizotypowezab. urojeniowe (paranoiczne)zab. jedzeniareakcja na ciki stres i zaburzenia adaptacyjnenieorganiczne zaburzenia snudysfunkcje seksualnezab. pod postaci dolegliwoci somatycznychnerwica natrctw i inne zaburzenia nerwicowe

    utrudnienia funkcjonowania spoecznego lub psychicznego jednostki dotyczce zachowania, afektu i/lub funkcji poznawczych, noszce znamiona cierpienia

    ICD-10

  • Biopsychospoeczny model zaburze psychicznych Predyspozycjebiologicznenp. genetyczneCzynniki rodowiskoweInfekcjeUrazySubst. toksyczneSkadniki pokarmowerodowisko spoeczne stresZaburzeniaaktywnocineuroprze-kanikwi/lub ich receptorwObjawy dotyczce:mylenia, emocji, zachowania

    Kobayashi, 2005

  • Fazy rozwoju mzguOkres postnatalny do ok. 20 r.Okres prenatalny1 tr. 2 tr. 3 trneurogenezarnicowanie neuronwmigracja neuronwtworzenie synapsniszczenie synapsmielinizacja

  • czucie, motorykauwaga/socjalizacja/regulacja nastrojumylenie abstrakcyjne/funkcje wykonawcze/socjalizacjazwoje podstawy ukad limbiczny kora przedczoowa ADHD zaburzenia nastroju schizofreniawiek 5 10 15 20

  • Keen i wsp., 2003stan zdrowia matkistan zdrowia dzieckaczynniki genetycznestresczynniki toksyczne

  • Podowe programowanie chorb wieku dorosego hipoteza Barkera

    Niska/wysoka masa urodzeniowa / dysproporcje rozwojowe podu, zwikszona masa oyska, zwikszony obwd gowy zwizane s z

    otyoci (Yanjik, 2000) nadcinieniem w wieku dorosym(Barker, 1990) chorob wiecow i udarem (Barker i Osmond,1986) insulinoopornoci (Phillips i wsp, 1994) dyslipidemi (Barker, 1993) PCOS osteoporoz (Godfrey i Barker, 2000) zaburzeniami psychicznymi: schizofrenia, osobowo schizoidalna, antyspoeczna, depresja (Susser i Stein, 1994)

  • Nieprawidowe ywienie w krytycznym okresie rozwoju organizmu (tj. prenatalnym in utero i wczesnym okresie postnatalnym) wywouje dugotrwae i nieodwracalne adaptacyjne zmiany strukturalne, funkcjonalne i metaboliczne.

    Zmiany te:

    zwikszaj szanse podu na przeycie

    programuj wystpienie chorb w pniejszym okresie ycia, zwaszcza gdy zadziaaj wtedy niesprzyjajce czynniki rodowiskowe (nieprawidowa dieta, stres)PROGRAMOWANIE PODOWE

  • Zaburzenia wzrostu poduKramer, 1989niska masa ciaa matkiniski wzrost matkiniskie spoycie energii i sk. pokarmowych przez matkniska masa urodzeniowa matkiczynniki pozaywieniowe

  • Prawidowe ywienie matki w okresie ciyrezerwy s szczeglnie istotne w 1. trymestrzewzrost zapotrzebowania na skadniki pokarmowe w 2. i 3. trymestrze, zwaszcza u dziewczt i kobiet niedoywionychzapewnia pokrycie zapotrzebowania podu na skadniki pokarmowe i optymalny jego wzrost, prawidow urodzeniowej masy ciaa oraz dobry stan zdrowiazapobiega/zmniejsza ryzyka wad rozwojowych

  • ywienie a rozwj mzgumetabolizm mzgu20-25% RMR (8-10% u innych naczelnych)zuywa66% glukozy, 25 % tlenu

  • Udowodniona skuteczno interwencji ywieniowej/farmakologicznej:

    energia/biakookres okookoncepcyjny: wady rozwojowe ukadu nerwowego, schizofrenia1. trymestr: przedwczesny pord, pord martwego podu, mier noworodka2. i 3. trymestr: niska masa urodzeniowa, SGA, przedwczesny pordolej rybi3. trymestr: rozwj ukadu nerwowego, przedwczesny pordkwas foliowy w okresie przedkoncepcyjnymwady rozwojowe ukadu nerwowego, anencefaliawitamina Aniska masa urodzeniowa, pord martwego poduelazoniska masa urodzeniowa, zaburzenia poznawczecynkniska masa urodzeniowa, wady rozwojowe ukadu nerwowego, anencefaliajodokres przedkoncepcyjny-5/6. miesic ciy: kretynizmmiedanencefalia, wysoka masa urodzeniowaselenwady rozwojowe ukadu nerwowego magnez przedwczesny pord, opnienie rozwoju wewntrzmacicznego

  • typowy posiek prawidowy posiekniedotlenienie opnienie wzrostu wewntrzmacicznego rozwj oyska atrofia hipokampu

  • Depresja10 charakterystycznych objaww depresji

    zaburzenia nastrojusmutek, przygnbienie, niemono odczuwania radoci (nic nie cieszy) zmniejszenie zainteresowa (np. niech zajmowania si swoim hobby) poczucie beznadziejnoci, niska samoocena, lk, uczucie wewntrznego napicia, niepokj w rodku

    zaburzenia poznawczetrudnoci w koncentracji, zapamitywaniu i podejmowaniu decyzjiwraenie niesprawnoci intelektualnej

    objawy fizycznezmniejszenie aktywnoci, apatia, spowolnienie, niech do dziaania problemy ze snem (bezsenno lub nadmierna senno) zmniejszenie apetytu, spadek wagi ciaa (rzadziej zwikszenie apetytu i przyrost masy ciaa), sucho w ustach uczucie cigego zmczenia, brak energii dolegliwoci blowe (ble gowy, brzucha, ble w klatce piersiowej, nerwoble)

  • Zaburzenia lkowezaburzenie lkowe uoglnionedugotrway, nadmierny i irracjonalny lk dotyczcy ycia codziennego zaburzajcy normalne funkcjonowanie (praca, koncentracja)

    zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnenie dajce si skontrolowa nieuzasadnione myli wywoujce lk (wtpliwoci, potrzeba nadmiernego porzdku, zachowania agresywne) i zachowania zmierzajce do zmniejszenia dyskomfortu zwizanego z obsesyjnymi mylami zakcajce normalne funkcjonowanie (praca, relacje spoeczne) np. mycie, powtarzanie sw, liczenieZaburzenie lkowe z napadami lku (lk paniczny)silne nieoczekiwane ataki paniki, ktrym towarzysz intensywne objawy fizyczne ( m.in. pocenie, palpitacje serca, nudnoci, uderzenia gorca) i lk przed mierci

    fobia spoecznaintensywny lk przed byciem ocenianym przez innych: dotyczy wystpw publicznych, poznawania nowych ludzi

  • Schizofrenia

    ....grupa chorb psychicznych, w ktrych dochodzi do rozpadu procesw psychicznych i stworzenia nieprawidowego obrazu wiata i wasnej osoby

    choroby ludzi modych, najczciej pojawia si midzy 15 a 30 rokiem ycia wystpuj mniej wicej u 1% populacji z tak sam cztoci i obrazem klinicznym u kobiet i mczyzn maj przebieg epizodyczny: faza ostra choroby przeplata si z faz remisji

    postaci:paranoidalna (omamy i urojenia, brak formalnych zaburze mylenia)katatoniczna (posta hipokinetyczna i hiperkinetyczna)zdezorganizowana (hebefreniczna) (dezorganizacja mylenia)

    czste wspwystpowanie otyoci i cukrzycy

    Gr. "schizo" - rozszczepia i "fren" - umys, wola, serce

  • Zaburzenia odywiania powane zaburzenia w zakresie zachowa zwizanych z pobieraniem pokarmu

    drastyczne ograniczenie spoywania pokarmu(anoreksja psychiczna)znaczce objadanie si (aroczno psychiczna)stosowanie zachowa kompensacyjnych

    zaburzone postrzeganie wasnego ciaa uczucie dyskomfortu zwizane z ksztatem lub mas ciaaobawa przed wzrostem masy ciaasamoocena na podstawie masy ciaacige mylenie o jedzeniu

    czsto wspwystpuj z innymi zaburzeniami psychicznymi: depresj, uzalenieniami, zaburzeniami lkowymi

  • Zesp gwatownego objadania si

    nawracajce epizody objadania sizjadanie wikszej ni normalnie iloci poywieniaspoywanie poywienia szybciej ni normalniejedzenie a do momentu poczucia dyskomfortubrak kontroli nad iloci spoywanego pokarmujedzenie duych iloci pokarmu mimo braku uczucia godujedzenie w samotnoci (zmieszanie z powodu iloci zjadanego pokarmu)znaczcy dyskomfort psychiczny wynikajcy z nieprawidowych zachowa ywieniowychbrak regularnych zachowa kompensacyjnych ( nadwaga, otyo)poczucie winy, zdegustowania, wstydu z powodu przejadania zaguszane czsto kolejnym napadem obarstwa

  • DietoterapiaProdukty dobre:penoziarniste prod. zbooweSe, bonnik, wit. Bwarzywa (zwaszcz zielone liciaste), owoce do kadego posiku (wit. B, kwas foliowy, bonnik)prod. mleczne niskotuszczowe (wit. B)gotowane warzywa strczkowe 2-3 x/tydz (wit. B)prod sojowe (100 mg izoflawonw)ryby, glony morskie 2-3 x/tydz(KT n-3 - pami, nastrj)oso, tuczyk, dorsz, makrela, sardynki, ledinne rd KT n-3: oleje rolinne (lniany 2 yki dziennie w przypadku depresji, orzechy woskie)(stosunek kwasw n-3 n-6 1:3; n-3s: 1-2% energii, n-6 5-8%

    Produkty niewskazane w duych ilociachrafinowane wglowodany, cukry prostetuszcz zwierzcetuszcze transywno fermentowana i marynowanakawa, alkohol, nikotyna (zab. Lkowe)dodatki do ywnoci

  • Dietoterapia5-6 regularnych posikw, tak by nie czu uczucia godu, o urozmaiconym skadziepamita o niadaniu (stabilizacja poziomu glukozy we krwi synteza neurotransmiterw)w kadym posiku powinien by produkt biakowy rdo aminokwasw, Zn, Fe (synteza neurotransmiterw)jeli konieczne jest redukcja masy ciaa pod kontrola lekarza/dietetyka

  • ADHD

    prawidowy sposb ywienia, korekta bdw ywieniowychutrzymanie prawidowego poziomu glukozy we krwi

    hiperglikemia pobudzeniehipoglikemia zaburzenia koncentracji

    eliminacja alergenw pokarmowychsuplementacjakwasy tuszczowe n-3 cynkmagnezwitaminy antyoksydacyjnebakterie probiotyczne

  • Wyniki bada epidemiologicznych i modelowych wskazuj, e stan odywienia matki w momencie poczcia ora