Kociewski Magazyn Regionalny nr 63

  • Published on
    29-Nov-2015

  • View
    237

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Kociewski Magazyn Regionalny - do numeru 10 bya to publikacja seryjna Towarzystwa Mionikw Ziemi Kociewskiej w Starogardzie Gdaskim i Towarzystwa Mionikw Ziemi Tczewskiej. W roku 1994 nie ukazywa si, a od 1995 r. wydawca, Kociewski Kantor Edytorski, jest sekcj wydawnicz Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tczewie. Digitalizacji i elektronicznej publikacji zostay poddane numery archiwalne Kociewskiego Magazynu Regionalnego oraz te niedostpne s ju w sprzeday. Najnowsze numery KMR mona zakupi w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Tczewie.

Transcript

  • PL ISSN 0860-1917 CENA 3,00 zt

    -

  • KOCIEWSKI MAGAZYN REGIONALNY Kwartalnik spoeczno-kulturalny

    Nr 4 (63) padziernik listopad grudzie 2008 PL ISSN 0860-1917

    WYDANO ZE RODKW BUDETU MIASTA TCZEWA PRZY WSPARCIU FINANSOWYM

    URZDU MIEJSKIEGO W SKARSZEWACH

    RADA PROGRAMOWA Kazimierz Ickiewicz - przewodniczcy oraz Irena Brucka, Czesaw Glinkowski, Jzef Golicki, Andrzej Grzyb, Krzysztof Korda, Jan Kulas, Tadeusz Majewski, prof. Maria Pajkowska-Kensik, Jzef Zikowski

    redaktor naczelna sekretarz

    opracowanie graficzne i amanie

    REDAKCJA Halina Rudko Wanda Koucka Kociewski Kantor Edytorski

    WYDAWCA Kociewski Kantor Edytorski Sekcja Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Aleksandra Skulteta w Tczewie dyrektor Urszula Wierycho

    ADRES REDAKCJI I WYDAWCY 83-100 Tczew, ul. J. Dbrowskiego 6, tel. (058) 531 35 50 e-mail: kketczew@tlen.pl

    Redakcja zastrzega sobie prawo dokonywania skrtw, zmiany tytuw oraz poprawek stylistyczno-jzykowych w nadesanych tekstach.

    Teksty oraz zdjcia zamieszczone w niniejszym numerze zostay przekazane przez autorw nieodpatnie.

    NAWIETLENIE, MONTA I DRUK Zakady Graficzne im. J. Czyewskiego Tczew, ul. Kwiatowa 11

    Nakad: 1000 egz. Objto: 6 ark. druk.

    NA OKADCE

    Lene ostpy zim fot. Jerzy Cherek

    W N U M E R Z E 2 OD REDAKTORA 2 Kazimierz Denek

    EDUKACJA OPARTA O WARTOCI (cz druga) 6 O EKOLOGII I DZIEDZICTWIE KULTUROWYM 7 Czesaw Glinkowski

    ZWIZKI TCZEWA Z WIS (cz pierwsza) 14 KOMUNIKAT SPOECZNEGO KOMITETU

    BUDOWY RDLDOWEGO STATKU 15 REGULAMIN KONKURSU

    PLASTYCZNO-FOTOGRAFICZNEGO 16 Edmund Zieliski

    STULECIE URODZIN NASZEGO PATRONA 18 Jan Ejankowski

    NIEZASTPIONY HARMONISTA NA ZIEMI GNIEWSKIEJ

    19 Hubert Pobocki MIERTELNI KOCHANKOWIE W TURBOCIE

    20 Andrzej Grzyb LAUDACJA KSIKI TCZEW W CZASIE I PRZESTRZENI

    23 Kazimierz Ickiewicz MOJE SPOTKANIA Z PAPIEEM...

    23 Patrycja Hamerska POWICONA ROMANOWI LANDOWSKIEMU

    26 Hubert Pobocki JUBILEUSZ 100-LECIA URODZIN BERNARDA JANOWICZA

    26 Patrycja Hamerska DZIADEK BENEK (c.d.)

    28 Micha Kargul PO DRUGIEJ STRONIE LUSTRA

    29 Andrzej Wdzik 16. OR BOGW Pradzieje Kociewia

    33 Jzef Kamiski WIELKI POLAK Z TOMASZOWA

    35 Tomasz Muttke KSIDZ PROFESOR FRANCISZEK SAWICKI Konterfekty

    37 Ryszard Szwoch YCIOPISANIE (przyczynek do biografii Romana Landowskiego)

    41 KTO RAZ POKOCHA KOCIEWIE, TEN Z NIM UMIERA...

    42 Zenon Gurbada WRD WINIW I ZESACW W ZSRR

    44 Andrzej Grzyb MRWKA WYPIEWANA

    45 Zygmunt Bukowski WIERSZE 46 Roman Landowski OD A UTORA 47 Donat Niewiadomski WSTP

    Sprostowanie W nr 3(62) na str. 37 bdnie podano nazwisko autora opowiadania Jarmark". Autork tekstu jest Krystyna Brodnicka. Kolejny bd popeni autor opracowania pt. Ksidz F. Manthey. ycie i dziaalno" (str. 38). Wymienia Alfreda Einsteina, a powinno by Alberta Einsteina. Z przyczyn niezalenych od redakcji nie ukae si II cz Historii parafii w Pogdkach". Przepraszamy.

    KMR 1

  • Miesice padziernik i listopad obfitoway w rnego rodzaju imprezy powicone osobie Romana Landowskiego - piewcy Kociewia.

    Najwaniejsz z nich by I Konkurs Literacki im. Romana Landowskiego (relacja z jego przebiegu w nastpnym numerze KMR"), zorganizowany przez Towarzystwo Mionikw Ziemi Tczewskiej oraz Miejsk Bibliotek Publiczn w Tczewie.

    Koejn - Biesiada Literacka. Jej gospodarzem byl senator RP Andrzej Grzyb z Czarnej Wody (serwis fotograficzny str. 24-25 oraz pierwszy z trzech referatw wygoszonych podczas Biesiady str. 37-40). Pozostae referaty opublikowane zostan w kolejnych numerach KMR".

    Towarzystwo Mionikw Ziemi Tczewskiej zorganizowao w Centrum Wystawienniczo-Reginalnym Donej Wisy Tczewskie Zaduszki, powicone Romanowi Landowskiemu. W miej atmosferze przyjaciele i znajomi wspominali poet, pisarza i zasuonego regionalist Kociewia.

    W Starogardzkim Centrum Kultury odbyy si Zaduszki Kociewskie, ktre zorganizowao Koo Naukowe Mozaika", dziaajce przy Katedrze Kulturoznawstwa Uniwersytetu Gdaskiego we wsppracy ze Starogardzkim Centrum Kultury. Patronat Honorowy nad caoci obj senator Andrzej Grzyb.

    W Miejskiej Bibliotece Publicznej w Tczewie odbya si promocja ksiki Romana Landowskiego Tczew w czasie i przestrzeni" wydan pomier-nie przez Kociewski Kantor Edytorski. Laudacj ksiki wygoszon przez senatora Andrzeja Grzyba drukujemy na str. 20, a na str. 46 Od autora z teje pub-ikacji.

    KAZIMIERZ DENEK

    Edukacja oparta o wartoci

    cz druga

    Geneza i funkcje wartoci szystko co istnieje i jest realizowane musiao kiedy powsta. Gdzie lub w czym mie swj pocztek, swoje rda. Prawidowo ta do

    tyczy take wartoci. Jednym ze rde ich s oczekiwania spoeczne. Kade spoeczestwo utrzymuje cigo swego istnienia poprzez zachowanie wasnej tosamoci. Zadania spoeczne, jakie realizuje nauczyciel w szkole, wyraaj si w upowszechnianiu i utrwalaniu wartoci i norm etycznych. Spoeczestwo wymaga i oczekuje od szkoy wysokiego poziomu nauczania, przygotowania do pracy zawodowej, wszechstronnej opieki i wychowania. Stawia rwnie warunek, ktry dotyczy cigego doskonalenia si i samoksztacenia22.

    Co jest wane, a co najwaniejsze? W pytaniu tym i odpowiedzi na nie zawiera si sens ludzkiego ycia. Dla Sokratesa cnota bya dobrem bezwzgldnym, zwizana z poytkiem i szczciem. Traktowa j jako wiedz, ktrej mona si nauczy. Zdaniem Platona cnoty podstawowe (mdro, mstwo, umiarkowanie, sprawiedliwo) rzdz odpowiednio dziaaniem poszczeglnych czci duszy (rozumn, impulsywn, podliw). Natomiast sprawiedliwo utrzymuje ad wrd wszystkich czci duszy. Seneka uwaa, e uczenie si cnt, to oduczanie si wad. Kartezjusz gosi pochwa rozumu. Uwaa, e wartoci s wieczne, a czowiek nie moe by ich autorem, lecz je tylko odkrywa i akceptuje23. Natomiast F. Dostojewski twierdzi, e jeeli nie ma Boga, nie ma te prawdziwych wartoci. Skoro s, to jest Bg przez nie promieniujcy.

    Wartoci istniej obiektywnie i s realne. Wedug M. Rokeacha, wartoci to trwae przekonanie, e specyficzny sposb postpowania jest osobicie lub spoecznie godny preferencji w przeciwiestwie do odwrotnego sposobu postpowania lub stanu finalnego (...) s to wic pewne standardy kierujce ludzk aktywnoci2*.

    Odywaj spory o zmienno, historyczno, wzgldno wartoci. Byt niezaleny nadaje wartociom fenomenologia. Implikuje to nierelatywno wartoci wzgldem aksjologicznych przey jednostki: Konsekwencj subiektywnego punktu spojrzenia na wartoci jest utosamianie ich ze sfer dozna psychicznych. Nastpstwem tego jest relatywizm wartoci w stosunku do jednostki. M. Scheler rozumia wartoci jako istniejce obiektywnie, w sposb idealny. Stawiaj one czowiekowi wymagania. Dziki istnieniu w nim pewnego przymusu wewntrznego, dziaa on na rzecz tego, co uznaje za dobre25.

    Jakkolwiek istnienie wartoci jest bezsporne, to jednak trudno zdefiniowa ich pojcie26. Kade z tych odczyta

    2 KMR

  • wartoci przynosi cz prawdy. Wzite razem lepiej rysuj problemy badawcze edukacji. To tak, jak tcza i jej wielorakie barwy; kada jest prawdziwa, jako rna od pozostaych, wzite razem tworz harmonijn cao21.

    Z wartociami wie si introcepcja. Jest to proces duchowy, polegajcy na nadaniu lub ustalaniu cechy wartoci i zczenie jej z pewn rzecz, celem lub norm2*. W opinii S. Kunowskiego introcepcja wartoci (przyswajanie ich przez dzieci i modzie) jest jednym z najistotniejszych czynnikw procesu wychowania29.

    Wartoci w procesie edukacji peni liczne funkcje. K. Chaas sprowadza je do funkcji: celowociowej, treciowej, sytuacyjnej, informacyjnej, integracyjnej i determinujcej30.

    Natomiast T. Kocowski wyrnia nastpujce funkcje wartoci: integrujc motywacj w kierunku aktywnoci, skutkiem

    czego wartoci nadaj sens yciu i pozwalaj perspektywicznie uporzdkowa dziaania;

    orientacyjn (wystpujc w tej funkcji wartoci stanowi kryterium ocen i orientacji; porzdkujje wedug takich wskaza, jak: korzy, szczcie, prawda, pikno);

    metadecyzyjn (rozstrzygajc), w ramach ktrej wartoci pomagaj podejmowa decyzj w przypadku konfliktu motyww lub racji; socjalizacji (motywacyjn), poprzez ktr jednostka zostaje wczona do ycia zbiorowoci (peni j wartoci etyczne, idee spoeczne, wartoci takie, jak: rodzina, Ojczyzna, ludzko); gratyfikacji (sprawuj j wartoci, ktre s rdem satysfakcji)31.

    Kategorie wartoci

    ax Scheler - twrca fenomenologii za podstaw podziau wartoci uzna ich nosiciela. Wyodrbni wartoci odnoszce si do: osoby i rzeczy.

    Fuzja ich to wartoci mieszane (kulturowe). Wskaza te na istnienie wartoci zmysowych i duchowych. Te ostatnie podzieli na teoretyczne i osobowe. Wymieni take wartoci indywidualne, spoeczne i estetyczne32.

    K. Popper wyrni dostpne poznaniu wiaty: przedmiotw (stanw fizycznych), stanw psychicznych i obiektywnych treci mylenia33. Koresponduj one dziki wartociom samoistnym z czwartym, wiecznym wiatem34.

    Przedstawiciele pedagogiki kultury wyrniaj wartoci: animalne czyli nienormatywne (s one nietrwae i zmienne, wyraaj si w rnych postaciach przyjemnoci), normatywne (stany wiadomoci przekazywane w kontakcie ze sztuk), absolutne (jako trwae i wieczne s wyznacznikami kultury)35.

    Na stanowisku trwaoci wartoci sta R. Ingarden. Pisa: Kto uwaa wartoci za historycznie uwarunkowane obdne fikcje ludzkoci (obdne, poniewa czsto przecie oddaje si za nie ycie!), w kadym razie musi pogodzi si z tym, e wanie przez to zaprzecza moliwoci wszelkiej odpowiedzialnoci, a w konsekwencji musi take zrezygnowa z domagania si, by czowiek podejmowa odpowiedzialno'1'.

    M. Rokeach dokonuje podziau wartoci na ostateczne i instrumentalne. Pierwsze z nich to stany rzeczy, do ktrych ludzie d. Z kolei wartoci instrumentalne to zachowania i cechy suce do osigania tych stanw rzeczy. Do wartoci ostatecznych zaliczy on: wygodne (dostatnie), pasjonujce (aktywne, podniecajce) ycie, poczucie dokona,

    WARTOCI W EDUKACJI nadal trwajcy udzia w jakiej pracy, pokj na wiecie (brak wojen i konfliktw), pikno wiata (natury i sztuki), rwno (braterstwo, rwne moliwoci dla wszystkich), bezpieczestwo rodziny (opieka nad tymi, ktrych si kocha), wolno (niezaleno, wolny wybr), szczcie (zadowolenie), harmoni wewntrzn (bycie wolnym od konfliktw wewntrznych), dojrza mio, bezpieczestwo narodowe (obrona przed agresj), rado (radosne swobodne ycie), zbawienie (bycie zbawionym, ycie wieczne) szacunek dla samego siebie, uznanie spoeczne, prawdziw przyja (bliskie koleestwo), mdro (dojrzae zrozumienie wiata). Wrd wartoci instrumentalnych autor ten wyliczy takie, jak: ambitny (ciko pracujcy, majcy aspiracje), z szerokimi horyzontami mylowymi, zdolny (kompetentny, efektywny), wesoy, czysty, odwany (bronicy swych przekona), przebaczajcy, pomocny (pracujcy dla dobra innych), uczciwy (szczery, prawdomwny), obdarowany wyobrani (miay, twrczy), niezaleny (dcy do samorealizacji, samowystarczalnoci), intelektualista (inteligentny, mylcy), logiczny (konsekwentny, racjonalny), kochajcy (uczciwy, czuy), posuszny (obowizkowy, peen szacunku), grzeczny, odpowiedzialny (niezawodny, godny zaufania), opanowany (powcigliwy, odznaczajcy si samodyscyplin)37.

    W. Pasterniak, przyjmujc istnienie rzeczywistoci uniwer-salistycznej (przemijajcej, przygodnej, materialnej) i transcendentalnej (niezamierzonej, duchowej, wiecznej), wymienia odpowiadajce im wartoci niesamoistne i samoistne38.

    Wartoci ponadkulturowe, ponadczasowe39, czyli samoistne s przejawami tego, co wieczne, niezmienne. Maj one wymiar ponadkulturowy. Czowiek ich nie tworzy, tylko odkrywa40.

    S. Ossowski wyrnia wartoci uznawane i odczuwane. Pierwsze s wasnoci rodowiska spoecznego, a rwnoczenie elementem norm jego postpowania. Z kolei wartoci odczuwane nale do poszczeglnych jednostek spoeczestwa. S czci immanentn ich osobowoci, uksztatowanej w procesie internalizacji41.

    J. Sztumski dzieli wartoci na: podstawowe (waciwe dla danego systemu spoecznego), wtrne (wynikajce z podstawowych, bdce ich rozwiniciem lub konkretyzacj), indywidualne (prywatne, stanowice wytwr poszczeglnych ludzi)42.

    Z. Cackowski wymienia wartoci uniwersalne i partykularne. Mog one by ujmowane adekwatnie lub nieadekwatnie. Adekwatne ujmowanie wartoci uniwersalnych ma miejsce wwczas, gdy adnej z nich nie instrumentalizuje si na partykularny uytek i nie uoglnia ich w imi grupowego interesu. Nieadekwatne ujmowanie uniwersalnych wartoci przybiera dwie postacie. Pierwsza z nich polega na partykularyzowaniu tego, co uniwersalne. Oznacza to zawaszczenie wartoci uniwersalnych. Natomiast druga posta nieadekwatnoci sprowadza si do nieuprawnionej uniwersalnoci tego, co partykularne43.

    K. Ostrowska wyszczeglnia wartoci sensotwrcze (uniwersalne, duchowe, zanurzone w wiecie transcendencji) i instrumentalne (utylitarno-pragmatyczne). Ostatnie z nich su realizacji wartoci uniwersalnych. Posiadaj one charakter porzdkujcy biec aktywno jednostki44.

    R. Jedliski wyrnia nastpujce wartoci: 1. Transcendentne (Bg, wito, wiara, zbawienie); 2. Uniwersalne (dobro, prawda); 3. Estetyczne (pikno); 4. Poznawcze (wiedza, mdro, refleksyjno);

    KMR 3

  • WARTOCI W EDUKACJI 5. Moralne (bohaterstwo, godno, honor, mio, przy

    ja, odpowiedzialno, sprawiedliwo, skromno, szczero, uczciwo, wierno);

    6. Spoeczne (demokracja, patriotyzm, praworzdno, solidarno, tolerancja, rodzina);

    7. Witalne (sia, zdrowie, ycie); 8. Pragmatyczne (praca, spryt, talent, zaradno); 9. Prestiowe (kariera, sawa, wadza, majtek, pienidze);

    10. Hedonistyczne (rado, seks, zabawa)45. D. Tillman i P. O. Colomina wyrniaj wartoci odno

    szce si do: agodnoci, szacunku, mioci, szczcia, wolnoci, odpowiedzialnoci, uczciwoci, pokory, tolerancji, prostoty, wspdziaania, jednoci46.

    J. Gajda dzieli wartoci ze wzgldu na ich: materi (rzeczy i idee) - wartoci materialne i duchowe; zasig (powszechno odczuwania) - uniwersalne (po

    wszechne, oglnoludzkie) i jednostkowe; czas - historyczne i aktualne; trwao - trwae i chwilowe; stref zaangaowania - uczuciowe i intelektualne; ogln ocen - godne (pozytywne) i negatywne (anty-

    wartoci)47. J. Homplewicz trafnie zauwaa, e sam zestaw wartoci

    przypomina jedynie palet barw, choby najpikniej i najpeniej, najbogaciej zestawionych - i jest to zaledwie tylko wstpna propozycja tego, co mona z tych farb uczyni na ptnie1*.

    O wielu wartociach prezentowanych w ksikach w wydawniczej serii pedagogicznej Nauczyciele - Nauczycielom", ktrej Inicjatork i Redaktork jest Pani dr Bronisawa Dymara pisz w artykule: Ewenement zrodzony z pasji, talentw i serca, Wychowanie Na Co Dzie" 2006, nr 7-8, s. 7-12.

    Wartoci poznawcze i uniwersalne

    la edukacji i nauk o niej podstawowe znaczenie maj wartoci poznawcze49. Zalicza si do nich: odkrywczo, prawdziwo, twrczo50. Nale tu take:

    podmiotowo uczestnikw edukacji, wolno51 odpowiedzialno52, autentyzm, spotkanie, dialog53, zaangaowanie, altruizm54, wizja, wola, odwaga, nadzieja, szacunek55.

    Zdaniem S. J. Spanbauera naczeln wartoci edukacji jest jasna, klarowna i uporzdkowana wiedza. Ona zmieniajc czowieka ustawia go w coraz to innych szeregach. Jest odniesieniem do pragnie, niechwilowych i ponadto widzianych przez pryzmat osobniczych wartoci. Jest wartoci w ksztaceniu jednostki i jej wasnoci. O tym, jak wan odgrywa rol, jednostka dowiaduje si najczciej wtedy, gdy podejmowanie decyzji uwarunkowane jest jej posiadaniem^.

    U podoa wartoci poznawczych znajduje si prawda. Jest ona zawsze czym, jest odblaskiem rzeczy...

Recommended

View more >